từ câu chuyện rau đay

Rằng:
Tối qua chương trình “Ai là triệu phú” nhận được sự quan tâm đặc biệt của khán giả vì một người chơi sử dụng quyền trợ giúp ngay từ hai câu hỏi đầu tiên, vốn hay được xem là phần “cho điểm” vì nội dung hỏi rơi vào mảng “kiến thức phổ thông” (KTPT). Người ấy đã không biết El Nino là một hiện tượng thời tiết và rau đay hay dùng để nấu với canh cua, từ đây mang đến nhiều ý kiến bình lụân sôi nổi trên mạng, có người bênh vực, có người “ném đá.

Theo học viện công nghệ Massachussetts (MIT), KTPT [common knowledge] được định nghĩa là thông tin mà những người đọc ở tầm trung có thể tin tưởng chấp nhận mà không cần phải tra cứu; “kiến thức phổ thông” bao gồm:
1. Thông tin mà đa số biết (ví dụ: nước sôi ở 100 độ)
2. Thông tin được chia sẻ bởi nhóm người có quan hệ với nhau về mặt văn hoá/ dân tộc (Ví dụ Nguyễn Huệ là nhân vật lịch sử thời Tây Sơn).
3. Kiến thức của một nhóm thuộc một lĩnh vực nhất định nào đó được chia sẻ và chấp nhận bởi nhóm đó. (Ví dụ Jared Diamond là một nhà nhân chủng học nổi tiếng người Mỹ).

Tuy nhiên, một điều lưu ý của KTPT là nó có thể phổ biến trong phạm vi một nhóm, quốc gia, dân tộc nhưng không nhất thiết phải luôn phổ biến với những nhóm khác. Mình nghĩ ở mức độ cá nhân, điều này cũng có thể được áp dụng: thứ chúng ta xem là điều ‘đương nhiên ai cũng phải biết’ chưa chắc đã là thứ tất cả mọi người cùng biết. Câu chuyện của người chơi “Ai là triệu phú” là một ví dụ như vậy. Có thể người chơi có những mối quan tâm khác, có thể họ biết những thứ khác, có thể họ không biết rau đay nhưng một loại rau khác thì biết. Nên chăng thay vì phán xét, thậm chí lên án người chơi, hãy quay về bàn tại sao nên biết KTPT và làm thế nào để “thu nhặt” các kiến thức đó?

Mình cho rằng chúng ta đa số phải sống cùng với những người khác [xã hội] và giao tiếp là một trong những cách duy trì mối liên kết giữa người và người đó. KTPT đóng vai trò là “nội dung” cho các cuộc trò chuyện, thảo lụân như là bước đầu để hiểu nhau hơn, học hỏi từ nhau hoặc đào sâu một lĩnh vực mình yêu thích. Trong một số trường hợp, nhất là khi đu học, mình để ý các bạn nào hay biết các chuyện hay hay lạ lạ sẽ trở nên “thú vị” hơn trong mắt người khác, dù đi học hay đi làm đều có lợi thế.

Với kinh nghiệm khiêm tốn của mình, KTPT đến từ đôi tai luôn mở để nghe, đôi mắt quan sát (quan sát nha, không phải “nhìn”), tấm lòng rộng rãi để đón nhận các nguồn thông tin, cái miệng đọc lẩm nhẩm rồi chia sẻ lại với những người khác. Trong thời đại số như hiện nay, internet cung cấp một lượng lớn các kiến thức phổ thông, bạn có thể dễ dàng tìm với các từ khoá như “những trang web bổ ích” và tương tự như vậy. Dĩ nhiên với sự tiện  lợi của internet đôi khi ta sẽ dễ ỷ y “cái gì không biết thì tra Google”; cá nhân mình lại cho rằng nếu đã là “kiến thức”, dù phổ thông thì mình nên nhớ (hoặc có ấn tượng với các từ khoá khi tra) chứ không nên để đến lúc cần mới tìm “trợ giúp”. Chẳng hạn trong một buổi phỏng vấn xin việc, bạn đâu có được “trợ giúp’ để hỏi người thân.

Chia sẻ với các bạn một số trang mình “lượm” kiến thức:
1. 25 websites có thiên hướng học thuật, bạn có thể đăng ký các khoá online mà mình thích, lại vừa bổ sung thêm kiến thức.
http://kenh14.vn/cong-nghe-vui/25-website-chac-chan-se-lam-ban-thong-thai-hon-20141129082023652.chn
2. Trạm đọc: Trang này cung cấp các bài report/ review sách, một con đường “tắt” để vừa biết nội dung tóm lược sách, có thêm kiến thức mà lại mở ra những gợi ý để đào sâu nghiên cứu.https://www.facebook.com/tramdocvn/?hc_ref=SEARCH&fref=nf
3. Soi – Chủ yếu viết về văn hoá, nghệ thuật hoặc bình lụân các hiện tượng xã hội. Các bài viết ở Soi khá chất lượng theo ý kiến của mình. À, có mục chiêm tinh cũng hay lắm 😀 http://soi.today/
4. The School of Life, Brain Picking, CrashCourse,… Các trang này có thiên hướng Liberal Arts, cung cấp nền tảng và kiến thức về các môn khoa học xã hội.
5. The X file of History: Ngán học sử ở trường vì tính giáo điều? Thử ngó qua trang này để thấy lịch sử gần gũi hơn như vậy rất nhiều từ chuyện cái ăn cái mặc cho đến tư tưởng. Các bài viết được trình bày gãy gọn và không hề khó đọc ^^ https://www.facebook.com/x.file.of.history/
6. CLB Học ăn – Học nói của Cội Việt: Không có thời gian nhặt nhạnh kiến thức? Bạn có thể đến sinh hoạt CLB Học ăn – Học nói để được nghe các bạn khác thuyết trình về đủ thứ chuyện trên đời: tiết kiệm thời gian cực kỳ vì có người trình bày lại cho mình nghe mà 😛 https://www.facebook.com/CoiViet.HocAnHocNoi/?fref=ts

Tương tự cách của CLB Học ăn – Học nói thì có câu lạc bộ Học thuật SOAC (https://www.facebook.com/soac.edu/?fref=ts) và Salon văn hoá thứ 7 của nhạc sĩ Dương Thụ.
7. Phân tích kinh tế: Trang cung cấp các bài dịch chất lượng về kiến thức kinh tế, chính trị, xã hội thường thức. Bài của trang dài trung bình mà dễ đọc nữa nghen. http://www.phantichkinhte123.com/

23/11/2016 – Bờm

Tài liệu tham khảo:

https://integrity.mit.edu/handbook/citing-your-sources/what-common-knowledge

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s