làm việc nhóm: độc lập và thống nhất

Rằng:
1. Hôm qua mình vui ơi là vui vì đã giải quyết được một ca khó khi làm việc nhóm với các bạn sinh viên Đài Loan. Lúc đầu mình đã tưởng như mình sẽ bỏ cuộc và xin cô giáo cho mình làm bài cá nhân, mình suýt nữa vì cơn giận mà ghét các bạn trong nhóm, quan trọng hơn suýt nữa mình đánh mất tôn chỉ của mình rằng nhóm nào cũng có thể làm việc được nếu có quy trình.
2. Chuyện là trong lớp “Ecology and Environment Immagination”, cô giáo giao bài tập nhóm là thuyết trình 15 phút về một vấn đề môi trường. Nhóm mình có 6 thành viên, mỗi người học một chuyên ngành khác nhau và quá nửa nhóm đăng ký lớp học để có đủ tín chỉ tốt nghiệp. Ngay khi biết chủ đề, mình đã chủ động hỏi lại cô giáo những kỳ vọng của cô, sau đó cùng mọi người thảo luận và lập nhóm chat trên FB để liên lạc. Tuy vậy, các bạn trong nhóm có vẻ thờ ơ, không đưa ý kiến đóng góp hoặc chỉ seen tin nhắn mà không phản hồi. Chỉ còn 1 tuần nữa là thuyết trình nhưng tụi mình chưa tìm được chủ đề. Thiệt sự mình đã giận, mình không thích làm việc nhóm mà chỉ có một cá nhân cố gắng; nhưng mình lại có cảm giác hình như thái độ thờ ơ ấy không phải là do các bạn hoàn toàn muốn như vậy mà đó là hệ quả của nhiều câu chuyện khác. Vậy là mình bình tĩnh để phân tích.
3. Đầu tiên mình quan sát lại đề bài cô giáo cho: “một vấn đề môi trường đã được giải quyết”, nhưng cùng lúc mình phát hiện đề bài chỉ được giao miệng, không có văn bản trên hệ thống lớp học online, cũng không có chỉ dẫn thực hiện và tiêu chí chấm điểm ngoại trừ các yêu cầu như tất cả thành viên phải tham gia, thời gian 15-20 phút, nhất định phải có Powerpoint. Mình ngờ: phải chăng bạn mình thờ ơ vì các bạn không biết phải làm như thế nào, không biết bắt đầu từ đâu? À ha, vậy lỗi đầu tiên: thiếu quy trình làm việc và sự dõi theo của người hướng dẫn [cô giáo].
Đến đây mình muốn bàn rộng ra một chút về vai trò của giáo viên trong làm việc nhóm. Dạy học theo dự án hay các hình thức “sáng tạo” hay được hiểu là học sinh tích cực chủ động, giáo viên chỉ là người hướng dẫn; kỳ thực, kinh nghiệm 8 năm qua của mình cho thấy không thể so sánh giáo viên hay học sinh ai làm nhiều hơn ai; nhưng vấn đề là ai làm việc gì. Chẳng hạn giáo viên không phải là người trực tiếp làm các bài thuyết trình nhưng giáo viên có vai trò quan trọng trong việc đưa ra đề tài, tiêu chuẩn, quy trình và nhất là sự dõi theo (follow up) cho các nhóm lúc làm việc. Ý mình không phải là giáo viên mỗi ngày phải kè kè hỏi các nhóm đang làm gì, mà mình nghĩ giáo viên nên thiết lập tiêu chuẩn cụ thể giúp họ làm việc ấy. Chẳng hạn cô giáo Xã hội học đã từng giao cho các nhóm phải làm báo cáo mỗi tuần về tiến độ công việc, và các câu hỏi cô đặt ra trong bản báo cáo giúp cho cô biết được nhóm có thực sự làm việc hay không (vì nếu không làm thì không trả lời được), đính kèm với báo cáo là file gần nhất. Giáo viên càng cụ thể, hiểu theo nghĩa hình dung được và định lượng được, thì đôi bên càng thuận lợi. Ví dụ bài thuyết trình phải có 3 phần, mỗi phần phải trả lời câu hỏi nào và giải quyết vấn đề gì, kỳ vọng của giáo viên cho phần đó (chất lượng nội dung, hình thức trình bày, dung lượng, thời gian, vv).
4. Sau đó mình quay sang đối diện với thực tế có phần phũ phàng, mình nhận ra cơn giận của mình xuất phát từ ý muốn của cá nhân không được như ý. Mình thích học, mình thích làm việc nhóm và mình có thời gian để đầu tư cho các bài thuyết trình; do vậy mình kỳ vọng các thành viên khác cũng như thế. Mình bình tĩnh hơn, mình quan sát thấy mỗi thành viên trong nhóm học chuyên ngành khác nhau, lịch học khác nhau, mỗi tuần tụi mình chỉ gặp nhau 1 lần trong lớp, và dĩ nhiên mỗi bạn lại có các việc khác. Mình tự nhắc mình đây là Đại học chứ không phải trường cấp Ba, nơi mình nhóm mỗi ngày, lớp ít học sinh và thuận lợi hơn. Do vậy mình không trách các bạn nữa mà tìm cách nghĩ cho ra một phương pháp làm thuyết trình phù hợp với tình trạng nhóm của mình: đông thành viên, ít gặp nhau, không có sự hào hứng với lớp học, ngôn ngữ [tiếng Anh] hạn chế, và vài vấn đề khác nữa.
5. Mình nhớ bài thuyết trình cuối kỳ của môn Xã hội học, cô giáo đã yêu cầu thuyết trình nhóm với sự tham gia của tất cả các thành viên. Điều đặc biệt là mỗi thành viên tự nghiên cứu độc lập, viết tiểu luận nghiên cứu và trình bày kết quả nghiên cứu của mình trong buổi thuyết trình NHƯNG phải đảm bảo có sự liên kết logic giữa các thành viên. Cách làm này giống như kể một câu chuyện hoặc tìm một điểm chung mà các thành viên nhờ đó liên kết với nhau. Hôm ấy mình đã thuyết trình về nhóm mafia Yakuza ở Nhật Bản, một bạn khác nói về ISIS, một bạn khác nói về các băng đảng buôn bán ma túy. Tụi mình đã tìm được điểm chung là các bài đều nói về “nhóm xã hội” (social groups) và các nhóm ấy “bị” hình thành phần lớn do sức ép từ xã hội hơn là tự thân [họ] muốn như vậy. Mình muốn áp dụng các này cho nhóm hiện tại của lớp Ecology.
6. Mình ví dụ bằng chủ đề “Ô nhiễm biển”. Giả dụ tụi mình cùng phân tích nhà máy F làm ô nhiễm biển vùng V nào đó, mỗi bạn sẽ phải phụ trách một phần như nguyên nhân, thông tin nhà máy F, phản ứng của dân vùng V, thái độ của truyền thông, vv. Tuy nhiên, làm theo cách này đòi hỏi sự liên kết chặt chẽ giữa các thành viên mà tụi mình lại không có nhiều thời gian gặp nhau. Nên mình hẹn gặp các bạn và trình bày ý tưởng mới. Chủ để “ô nhiễm biển” tương tự như một thư mục mẹ mà mỗi bài thuyết trình (dài 3-4 phút) của mỗi thành viên sẽ giống một thư mục con hoặc một file. Sau khi hỏi kỹ cô giáo, mình cũng định hướng lại bài thuyết trình của nhóm sẽ tập trung khai thác giải pháp và sự đa dạng của các giải pháp nhằm giải quyết vấn đề “ô nhiễm biển”. Bạn thứ nhất yêu thích hóa học có thể nói thật sơ lược về tác hại của chất thải sinh hoạt do giặt quần áo bằng hóa chất đối với biển và đề xuất cách sử dụng trái bồ hòn gặp quần áo. Một bạn khác trong nhóm thích động vật có thể nói về vấn đề rặng san hô và trách nhiệm của du khách khi tham quan. Nói đến đây bỗng một bạn (ít khi phát biểu) bật ra ý tưởng: cookie – bạn ấy sẽ nói về những chiếc bánh bị đóng gói quá nhiều lớp nylon và lối sống không có rác thải (zero-waste lifestyle) vì bạn để ý biển bây giờ có nhiều rác là nhựa.
Như vậy mỗi thành viên của nhóm sẽ có khoảng trời tự do độc lập nghiên cứu thứ mình thích (miễn là có liên quan đến chủ đề chính) mà vẫn thống nhất với cả nhóm. Mình đóng vai trò là người giới thiệu ban đầu về vấn đề ô nhiễm biển, cũng là người kết luận để chỉ ra logic của các phần thuyết trình.
7. Khoảng 4 ngày nữa tụi mình sẽ thuyết trình, kết quả như thế nào mình sẽ thông báo với các bạn nhé. Dù sao đến thời điểm này nhóm mình đã thể hiện sự hợp tác với nhau hơn, các bạn sốt sắng hỏi nhau đã chuẩn bị đến đâu, áp lực “phải làm” cũng đỡ hơn vì các bạn đã biết bước 1, 2, 3 là phải làm gì. Mình cũng đã kể các bạn nghe mình hơi giận và câu chuyện mình làm việc với cơn giận đó của mình như thế nào; đến lúc này mình thực sự cảm nhận được giá trị của làm việc nhóm.
8. Rút ra một số điều kiện cần thiết để làm việc nhóm: (cho trường hợp này thôi nhé)
– Sự rõ ràng và cụ thể khi giao đề tài của người hướng dẫn; bao gồm các yêu cầu có thể định lượng được, bài mẫu (nếu có), và quy trình thực hiện.
– Sự dõi theo (follow up) một cách khéo léo của người hướng dẫn bằng hệ thống các tiêu chí đánh giá/ quy trình làm việc/ báo cáo.
– Các thành viên hiểu rõ tình hình nhóm, các thực tế có thể hơi phũ phàng (không thích học, học vì tín chỉ, ít thời gian gặp nhau,..) để tìm ra cách làm việc phù hợp.
– Nhóm đưa ra được timeline làm việc với các bước đi rõ ràng, có ví dụ minh họa, ai cần làm gì, và sự liên kết như thế nào.
Chia sẻ khó khăn cho nhau để tìm cách giải quyết vấn đề với tinh thần cầu tiến và thông cảm.
Dĩ nhiên là các tình huống sẽ không bao giờ giống nhau, nhưng mình nghĩ giá trị của làm việc nhóm chính là ở những chiêm nghiệm này, để thông cảm cho nhau hơn, sống cùng nhau tốt hơn, à, hiền hơn nữa.
Bờm
04/05/2017 – Bờm
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s