làm việc nhóm: độc lập và thống nhất

Rằng:
1. Hôm qua mình vui ơi là vui vì đã giải quyết được một ca khó khi làm việc nhóm với các bạn sinh viên Đài Loan. Lúc đầu mình đã tưởng như mình sẽ bỏ cuộc và xin cô giáo cho mình làm bài cá nhân, mình suýt nữa vì cơn giận mà ghét các bạn trong nhóm, quan trọng hơn suýt nữa mình đánh mất tôn chỉ của mình rằng nhóm nào cũng có thể làm việc được nếu có quy trình.
2. Chuyện là trong lớp “Ecology and Environment Immagination”, cô giáo giao bài tập nhóm là thuyết trình 15 phút về một vấn đề môi trường. Nhóm mình có 6 thành viên, mỗi người học một chuyên ngành khác nhau và quá nửa nhóm đăng ký lớp học để có đủ tín chỉ tốt nghiệp. Ngay khi biết chủ đề, mình đã chủ động hỏi lại cô giáo những kỳ vọng của cô, sau đó cùng mọi người thảo luận và lập nhóm chat trên FB để liên lạc. Tuy vậy, các bạn trong nhóm có vẻ thờ ơ, không đưa ý kiến đóng góp hoặc chỉ seen tin nhắn mà không phản hồi. Chỉ còn 1 tuần nữa là thuyết trình nhưng tụi mình chưa tìm được chủ đề. Thiệt sự mình đã giận, mình không thích làm việc nhóm mà chỉ có một cá nhân cố gắng; nhưng mình lại có cảm giác hình như thái độ thờ ơ ấy không phải là do các bạn hoàn toàn muốn như vậy mà đó là hệ quả của nhiều câu chuyện khác. Vậy là mình bình tĩnh để phân tích.
3. Đầu tiên mình quan sát lại đề bài cô giáo cho: “một vấn đề môi trường đã được giải quyết”, nhưng cùng lúc mình phát hiện đề bài chỉ được giao miệng, không có văn bản trên hệ thống lớp học online, cũng không có chỉ dẫn thực hiện và tiêu chí chấm điểm ngoại trừ các yêu cầu như tất cả thành viên phải tham gia, thời gian 15-20 phút, nhất định phải có Powerpoint. Mình ngờ: phải chăng bạn mình thờ ơ vì các bạn không biết phải làm như thế nào, không biết bắt đầu từ đâu? À ha, vậy lỗi đầu tiên: thiếu quy trình làm việc và sự dõi theo của người hướng dẫn [cô giáo].
Đến đây mình muốn bàn rộng ra một chút về vai trò của giáo viên trong làm việc nhóm. Dạy học theo dự án hay các hình thức “sáng tạo” hay được hiểu là học sinh tích cực chủ động, giáo viên chỉ là người hướng dẫn; kỳ thực, kinh nghiệm 8 năm qua của mình cho thấy không thể so sánh giáo viên hay học sinh ai làm nhiều hơn ai; nhưng vấn đề là ai làm việc gì. Chẳng hạn giáo viên không phải là người trực tiếp làm các bài thuyết trình nhưng giáo viên có vai trò quan trọng trong việc đưa ra đề tài, tiêu chuẩn, quy trình và nhất là sự dõi theo (follow up) cho các nhóm lúc làm việc. Ý mình không phải là giáo viên mỗi ngày phải kè kè hỏi các nhóm đang làm gì, mà mình nghĩ giáo viên nên thiết lập tiêu chuẩn cụ thể giúp họ làm việc ấy. Chẳng hạn cô giáo Xã hội học đã từng giao cho các nhóm phải làm báo cáo mỗi tuần về tiến độ công việc, và các câu hỏi cô đặt ra trong bản báo cáo giúp cho cô biết được nhóm có thực sự làm việc hay không (vì nếu không làm thì không trả lời được), đính kèm với báo cáo là file gần nhất. Giáo viên càng cụ thể, hiểu theo nghĩa hình dung được và định lượng được, thì đôi bên càng thuận lợi. Ví dụ bài thuyết trình phải có 3 phần, mỗi phần phải trả lời câu hỏi nào và giải quyết vấn đề gì, kỳ vọng của giáo viên cho phần đó (chất lượng nội dung, hình thức trình bày, dung lượng, thời gian, vv).
4. Sau đó mình quay sang đối diện với thực tế có phần phũ phàng, mình nhận ra cơn giận của mình xuất phát từ ý muốn của cá nhân không được như ý. Mình thích học, mình thích làm việc nhóm và mình có thời gian để đầu tư cho các bài thuyết trình; do vậy mình kỳ vọng các thành viên khác cũng như thế. Mình bình tĩnh hơn, mình quan sát thấy mỗi thành viên trong nhóm học chuyên ngành khác nhau, lịch học khác nhau, mỗi tuần tụi mình chỉ gặp nhau 1 lần trong lớp, và dĩ nhiên mỗi bạn lại có các việc khác. Mình tự nhắc mình đây là Đại học chứ không phải trường cấp Ba, nơi mình nhóm mỗi ngày, lớp ít học sinh và thuận lợi hơn. Do vậy mình không trách các bạn nữa mà tìm cách nghĩ cho ra một phương pháp làm thuyết trình phù hợp với tình trạng nhóm của mình: đông thành viên, ít gặp nhau, không có sự hào hứng với lớp học, ngôn ngữ [tiếng Anh] hạn chế, và vài vấn đề khác nữa.
5. Mình nhớ bài thuyết trình cuối kỳ của môn Xã hội học, cô giáo đã yêu cầu thuyết trình nhóm với sự tham gia của tất cả các thành viên. Điều đặc biệt là mỗi thành viên tự nghiên cứu độc lập, viết tiểu luận nghiên cứu và trình bày kết quả nghiên cứu của mình trong buổi thuyết trình NHƯNG phải đảm bảo có sự liên kết logic giữa các thành viên. Cách làm này giống như kể một câu chuyện hoặc tìm một điểm chung mà các thành viên nhờ đó liên kết với nhau. Hôm ấy mình đã thuyết trình về nhóm mafia Yakuza ở Nhật Bản, một bạn khác nói về ISIS, một bạn khác nói về các băng đảng buôn bán ma túy. Tụi mình đã tìm được điểm chung là các bài đều nói về “nhóm xã hội” (social groups) và các nhóm ấy “bị” hình thành phần lớn do sức ép từ xã hội hơn là tự thân [họ] muốn như vậy. Mình muốn áp dụng các này cho nhóm hiện tại của lớp Ecology.
6. Mình ví dụ bằng chủ đề “Ô nhiễm biển”. Giả dụ tụi mình cùng phân tích nhà máy F làm ô nhiễm biển vùng V nào đó, mỗi bạn sẽ phải phụ trách một phần như nguyên nhân, thông tin nhà máy F, phản ứng của dân vùng V, thái độ của truyền thông, vv. Tuy nhiên, làm theo cách này đòi hỏi sự liên kết chặt chẽ giữa các thành viên mà tụi mình lại không có nhiều thời gian gặp nhau. Nên mình hẹn gặp các bạn và trình bày ý tưởng mới. Chủ để “ô nhiễm biển” tương tự như một thư mục mẹ mà mỗi bài thuyết trình (dài 3-4 phút) của mỗi thành viên sẽ giống một thư mục con hoặc một file. Sau khi hỏi kỹ cô giáo, mình cũng định hướng lại bài thuyết trình của nhóm sẽ tập trung khai thác giải pháp và sự đa dạng của các giải pháp nhằm giải quyết vấn đề “ô nhiễm biển”. Bạn thứ nhất yêu thích hóa học có thể nói thật sơ lược về tác hại của chất thải sinh hoạt do giặt quần áo bằng hóa chất đối với biển và đề xuất cách sử dụng trái bồ hòn gặp quần áo. Một bạn khác trong nhóm thích động vật có thể nói về vấn đề rặng san hô và trách nhiệm của du khách khi tham quan. Nói đến đây bỗng một bạn (ít khi phát biểu) bật ra ý tưởng: cookie – bạn ấy sẽ nói về những chiếc bánh bị đóng gói quá nhiều lớp nylon và lối sống không có rác thải (zero-waste lifestyle) vì bạn để ý biển bây giờ có nhiều rác là nhựa.
Như vậy mỗi thành viên của nhóm sẽ có khoảng trời tự do độc lập nghiên cứu thứ mình thích (miễn là có liên quan đến chủ đề chính) mà vẫn thống nhất với cả nhóm. Mình đóng vai trò là người giới thiệu ban đầu về vấn đề ô nhiễm biển, cũng là người kết luận để chỉ ra logic của các phần thuyết trình.
7. Khoảng 4 ngày nữa tụi mình sẽ thuyết trình, kết quả như thế nào mình sẽ thông báo với các bạn nhé. Dù sao đến thời điểm này nhóm mình đã thể hiện sự hợp tác với nhau hơn, các bạn sốt sắng hỏi nhau đã chuẩn bị đến đâu, áp lực “phải làm” cũng đỡ hơn vì các bạn đã biết bước 1, 2, 3 là phải làm gì. Mình cũng đã kể các bạn nghe mình hơi giận và câu chuyện mình làm việc với cơn giận đó của mình như thế nào; đến lúc này mình thực sự cảm nhận được giá trị của làm việc nhóm.
8. Rút ra một số điều kiện cần thiết để làm việc nhóm: (cho trường hợp này thôi nhé)
– Sự rõ ràng và cụ thể khi giao đề tài của người hướng dẫn; bao gồm các yêu cầu có thể định lượng được, bài mẫu (nếu có), và quy trình thực hiện.
– Sự dõi theo (follow up) một cách khéo léo của người hướng dẫn bằng hệ thống các tiêu chí đánh giá/ quy trình làm việc/ báo cáo.
– Các thành viên hiểu rõ tình hình nhóm, các thực tế có thể hơi phũ phàng (không thích học, học vì tín chỉ, ít thời gian gặp nhau,..) để tìm ra cách làm việc phù hợp.
– Nhóm đưa ra được timeline làm việc với các bước đi rõ ràng, có ví dụ minh họa, ai cần làm gì, và sự liên kết như thế nào.
Chia sẻ khó khăn cho nhau để tìm cách giải quyết vấn đề với tinh thần cầu tiến và thông cảm.
Dĩ nhiên là các tình huống sẽ không bao giờ giống nhau, nhưng mình nghĩ giá trị của làm việc nhóm chính là ở những chiêm nghiệm này, để thông cảm cho nhau hơn, sống cùng nhau tốt hơn, à, hiền hơn nữa.
Bờm
04/05/2017 – Bờm
Advertisements

an nhẫn nhìn trời

Rằng:
1. Mấy bữa nay trời Đào Viên ấm dần lên, bà con bảo nhau mùa xuân đã đến; chỉ có điều Đài Loan là xứ cận nhiệt đới, thành thử ra thời tiết lúc nắng lúc mưa thiệt thất thường. Sáng nhìn ra thấy nắng chói chang đấy thôi mà chiều đã mưa và lạnh như thể mùa Đông không nỡ rời đi. Ví như sang nay thức dậy mình đã định đi Đài Bắc chơi, vừa ra khỏi cửa thì mưa đổ xuống, vậy là ngồi viết mấy dòng này.
2. Mình không thích nơi nào lạnh quá, cũng không chịu được mùa mưa dài; thành ra lúc ở Vancouver mình cứ mong sao mùa mưa ở đấy trôi qua thật nhanh. Lúc đến Đài Loan, không còn mùa mưa dài nửa năm, nhưng nắng nắng mưa mưa thất thường mình cũng không ưng. Ba mình bảo “con đúng là nắng không ưa, mưa không chịu”. Than nhiều cũng mệt, mình quyết định… không than nữa mà tìm cách sống chung với sự thay đổi của thời tiết; trời mưa thì mang dù, trời nắng thì đội nón. Nghe thì đơn giản vậy chứ lúc “thực hành” cũng lắm nhiêu khê – phần lớn vì mình hay than và có thái độ “không hợp tác” với ông trời.
3. Nói như thế nào nhỉ, mình nghĩ thời tiết là một vị thầy cho chúng ta để học chữ “nhẫn”, đúng hơn là “an nhẫn” – chờ đợi với một thái độ an nhiên tự tại. Cứ cho rằng thời tiết là một điều kiện bên ngoài và ngoài khả năng của ta, ta sẽ chấp nhận được thực tế nắng nắng mưa mưa, thay vì than vãn trách cứ tại sao trời thế này tại sao trời thế kia, ta sẽ mang theo một chiếc ù, đội lên đầu một chiếc nón, hay đơn giản là ngồi trong nhà thưởng chén trà nóng nhìn mưa rơi. Mình để ý, khi người ta thôi chống cự bằng hàng loạt câu hỏi “tại sao việc này lại đến với mình?” mà chấp nhận cho sự hiện diện của nó thì ta cũng tiết kiệm được thời gian hơn.Và thấy nắng hay mưa đều được, chẳng đẹp cũng chẳng xấu, không tốt cũng không tệ.

4. Mỗi khi đối diện với một chuyện gì đó mà có vẻ như là do người khác mang lại, mình hay nhìn họ như đám mây hay mặt trời: có thể mưa, có thể giông gió, cũng có thể nắng; cách nhìn như vậy làm mình bình tĩnh hơn khi giải quyết vấn đề; trộm nghĩ chuyện xảy ra thì nó sẽ xảy ra vì đó là sự trở mình của cuộc sống, thành ra người mang đến cho mình cái gì cũng chỉ là “người đưa tin” của cuộc sống mà thôi. Thành ra mình ít khi thắc mắc tại sao người này lại làm thế với mình, người kia lại không; mình đón nhận, nhìn ngắm, và giải quyết.

Mình nghĩ, đó là an nhẫn. Kiên nhẫn thôi chưa đủ, thái độ khi nhẫn cũng quan trọng.
Bờm – 21/04/2017
Tranh: Leonid Afremov

chuyện một người Đài Loan tự học đàn bầu

Rằng:

1. Người trong hình là chú Đới, một người Đài Loan “chánh hiệu”, mình gặp chú lần đầu tiên ở đường gốm Oanh Ca: khi ấy chú đang biểu diễn đàn bầu. Chú Đới không biết một chữ tiếng Việt, đến cả nhạc cụ tên “đàn bầu” chú cũng chẳng biết mà gọi là “độc huyền cầm” (theo Hán văn), nhưng chú đã tự học đàn bầu 20 năm nay, đi biểu diễn tầm 3-4 năm. Lúc trước mình đã đăng video quay chú chơi “cây trúc xinh” kèm mấy dòng giới thiệu, sau này mình lại có dịp đến nhà hỏi chuyện mới biết hành trình tự học của chú rất đáng nể phục nên viết lại để chia sẻ cùng cả nhà.

2. Chú Đới vốn là một thầy giáo dạy nhạc cổ truyền Trung Hoa, 20 năm trước một cô gái Việt Nam đã giới thiệu cho chú về cây đàn bầu qua một đĩa CD mà cô ấy mang theo. Vừa nghe tiếng đàn bầu trong CD chú đã phải lòng âm thanh của “độc huyền cầm” và quyết tâm học tự học loại nhạc khí ấy. Tài liệu về âm nhạc VN chưa có nhiều bản dịch tiếng Hoa, chú xem đi xe lại CD để mô phỏng theo động tác tay của các nghệ sĩ, chú xem cả clip các bạn nhỏ tập đàn bầu vì các bạn ấy tập chậm dễ quan sát động tác tay. Chú xem CD kia nhiều đến nỗi nghe phiên bản nào của “lưu thủy kim tiền” cũng sẽ nhận ra, thuộc từng cảnh quay trong CD, nhớ từng chi tiết nhỏ của nghệ sĩ lúc biểu diễn.

3. 20 năm học không có thầy hướng dẫn, chú tự nghiên cứu, tự thử nghiệm, tự đúng tự sai rồi tự chiêm nghiệm. Nhà của chú có 4-5 cây đàn bầu, loại cơ bản có, loại tháo lắp có, loại làm bằng đốt tre cũng có: tất cả là do chú thử tiếng loại nào hay hơn. Chú thân chinh sang Việt Nam mua đàn nhưng không quen biết người “trong giới” để giới thiệu, chú lên mạng đặt mua (website Trung Quốc) thì lại gặp trúng đàn không chất lượng. Sau đàn là đến bộ khuếch đại âm thanh chú cũng thử qua nhiều loại. Chú mua loa nhỏ loa lớn để thử xem loa nào đi với đàn bầu sẽ phù hợp nhất. Sau nhiều năm mày mò như vậy thì chú đã có thể đàn ra được tiếng trầm bổng của đàn bầu, cũng đủ tự tin để đi biểu diễn. Chú nói biểu diễn ở đâu cũng đông người đến xem vì nhạc cụ… lạ quá; người Việt thấy thì mừng rỡ đứng lại cùng hát với chú, người khác thì say sưa nhìn một sợi dây căng mình hát đủ loại nhạc. Chú chơi nhiều nhất là nhạc Hoa, các bài dân ca Đài Loan, một số bản nhạc Việt.

Mình khen chú giỏi quá, một người nước ngoài nửa chữ tiếng Việt bẻ đôi không biết vậy mà chơi được đàn bầu – quốc bảo của Việt Nam.
Chú nói “Bởi vì chú quá yêu thích nhạc cụ này, và làm cái gì cũng vậy, có tâm thì sẽ thành”.

Tuy nhiên tiếng đàn bầu của chú có một vấn đề mà đây cũng là nổi khổ tâm của chú 20 năm nay: tiếng đàn của chú nếu dùng để chơi nhạc Hoa hoặc các bài dân ca Đài Loan thì nghe rất hay và có sức thu hút; nhưng chú chơi dân ca Việt Nam lại không có được cái trầm bổng vẹn tròn “như tiếng đàn của các nghệ sĩ trên mạng” – chú nói. Chú kể “Hai mươi năm nay chú chỉ mong có duyên được gặp một vị thầy hiểu biết về đàn bầu chỉ để hỏi một câu thôi ‘Vì sao tiếng đàn của tôi chưa hay?’, chờ lâu lắm rồi…”. Nghe chú nói câu này mà tự dưng mình cảm động ghê gớm, tưởng như có thể nắm được cái gọi là “có tâm” của chú. Chú còn đùa “đàn bầu là vợ của chú”.

4. Mình mang trăn trở của chú kể cho cô mình nghe, sau khi xem video chú đàn, cô đã trả lời: “Chú tự học mà đàn được như vậy là quá tốt , tuy nhiên con nói Chú phải tập rung chú hoàn toàn chưa rung và mổ gì hết (nhạc Việt Nam mình không có mầy chi tiết nầy đàn nghe sẽ không thành công giống như Chú đàn vậy…”. Ai đó đã nói với mình từ 1 lên 8 thì không khó, nhưng để từ 8 lên 10 lại là câu chuyện không đơn giản. Tiếng đàn bầu vốn đã hay, đàn cho ra tiếng rồi chơi nhạc Hoa thì không thành vấn đề, nhưng để chơi ra được cái “hơi” Việt Nam thì chú Đới thiếu cái rung cái mổ, mà hồn của nhạc cổ truyền Việt lại nằm ở những điểm vi tế ấy. Rung, mổ hay vuốt rất khó mà nhìn thấy, vì động tác tay rất linh hoạt, nhanh nhẹn. Tuy tinh tế là vậy nhưng chỉ cần nghe thanh âm cất lên là ta có thể nhận xét được tiếng đàn “tới” hay “chưa tới”, tròn vẹn hay chưa, đủ hay chưa.

5. Dẫu sao thì câu chuyện một người không biết tiếng Việt nhưng tự học đàn bầu khiến mình có nhiều suy tưởng. Hy vọng thời gian ở Đài Loan này mình có thể cùng với chú tập đàn bầu, giúp chú trả lời câu hỏi của 20 năm nay. Mình nghĩ ở nơi đâu cũng có những người thiệt lạ – họ yêu quý văn hóa của một nơi chốn khác và họ chính là những chiếc cầu nối cho văn hóa (như chú Đới là cầu nối cho văn hóa Việt – Đài chẳng hạn). Cũng chính những con người ấy sẽ là vốn văn hóa “sống” để đời sống này đa dạng hơn, người Đài Loan có thêm một sự lựa chọn khi chơi dân ca. Bởi xét đến cùng văn hóa cũng là lựa chọn, mình cứ làm thiệt tốt phần việc của mình (như chiếc CD mà cô người Việt mang theo) thì nó sẽ đến được với người “có tâm”.

Bờm – 19/04/2017

Link video mình đã đăng: https://www.facebook.com/lucphamquynhnhi/videos/vb.100001333980465/1254323464622108/?type=3&theater

“lúc 20 tuổi ba đã nghĩ gì vậy?”

Rằng:
Hôm qua bạn-thầy nhận xét về cách sống của mình hiện tại và một lần nữa mình “đổ vỡ”. “Đổ vỡ” là cách mình gọi cho những cột mốc mà khi ấy mình nhận ra một chút về mình. Hôm qua mình đã chênh vênh rất nhiều, vì nhận ra mình không “giỏi” như mình tưởng tượng, mình đã phần nào đó chưa trung thực với chính bản thân. Thế là mình nói chuyện với ba, cứ lần nào “khó ở” mình sẽ lại tìm đến ba như chàng khờ đi tìm nhà thông thái. Đôi khi, mình nghĩ, là mình nghĩ thôi nhé, phụ huynh dù thương con cách mấy cũng chẳng thể sống giùm phần đời của con, điều họ có thể làm là sự kiên nhẫn với chặng đường đứa con đi, bao dung với các chuyện hỷ nộ ái ố mà đứa con gặp, và sự có mặt – dõi theo hành trình ấy không cần phải can thiệp vào. Dưới đây là đoạn chat của ba và mình.

– Chắc đêm nay [con] khó ngủ quá.
– Chuyện gì vậy con?
– Lại suy nghĩ ùi, [con] hoang mang về cuộc đời quá ahuhu.
– Đọc lại sách của Sư ông* đi con. Ba cũng khó ngủ bữa giờ đây.
– [Chép cho ba đoạn nhật ký bày tỏ nỗi hoang mang]. Con khóc nãy giờ.
– Ba đọc rồi con gái à. Con đang lớn dần, những chiếc áo cũ sẽ bị chật hoặc rách đi cho dù nó từng rất quý. Màu áo ấy còn mua lúc mùa đông nên quá mùa hè không hợp nữa. Có rất nhiều người khen và ngưỡng mộ con nhưng ba thường khéo léo từ chối điều đó vì con vẫn chưa là gì cả. Ba lo sợ điều đó khi đến với lũ con nên ba không thích khen con với em là vậy.
– Lời khen cũng nguy hiểm mà.
– Biển học mênh mông mà hiểu biết thì quá hạn hẹp. Cần phải học. Khi muốn học ắt có Thầy. Và cũng cần chia sẻ con à. Mục đích làm cho mình vui.
– Nhưng [con nên] học cái gì bây giờ?
– Cái gì thấy thích thì học. Không có gì là thừa cả.
– Bao giờ [con] mới lớn đây huhu.
– Ba từng nói việc đi lên đỉnh núi với con rồi mà. Gấp chi vậy con? An lạc từng bước chân việc chi vừa đi vừa nhìn đỉnh núi cho mệt vậy con?
– Haiz có ba thiệt tốt, [nếu] không thì chắc con cũng đang tự ép con phải đi cho nhanh. Nhưng mà sống với sự mông lung cũng mệt lắm đó ba :<
– Có vẻ như con muốn nhanh đến đích.
– Vấn đề là [con] còn không biết đích.
– Hãy đi để mà đi. Con muốn hạnh phúc trong từng bước chân hay tới nơi mới hạnh phúc. Con lai gấp nữa rồi. Đi cứ đi. Mệt thì tìm đến chiếc ghế nghỉ ngơi (hơi sang he).
– Hồi lâu Thầy còn nói [cứ] “chọn đại” đường đi, thái độ đi [trên con đường ấy] mới quan trọng.
– Biết rồi mà không chịu hành
– Hành mà cũng khổ ải chớ bộ, mình đối diện với hư vô, tâm khởi lên biết bao nhiêu ý nghĩ mà ba. Có ai đi giùm [mình] được mô (đâu).
– Có chân thì tự đi. Khi bước mình hạnh phúc vì có đôi chân… Kkk.
– [Ba] hay heng, phụ huynh có con tuổi tiền mãn teen khổ heng. Lâu lâu nó (đứa con) quạu quạu dở hơi bơi ngửa ~~.
– Cũng vui [mà]. Lúc ba học năm thứ tư cũng sốt ruột lắm. (lượt một đoạn)
– Cơ mà lúc 20 tuổi ba đã nghĩ gì vậy?
– Lúc đó ba nghĩ về thân phận và sự thất bại đầu đời là không vào được trường Y (vì không có sao thiên y*). Ba mơ được làm thầy thuốc để giúp được người thân và nhiều người khác. Lúc đó điều kiện giao thông khó khăn, thầy thuốc rất hiếm. Đau bệnh thì đi hái lá điều trị và theo kinh nghiệm dân gian cũng nhiều.
– Giờ biết [vì] không có [sao] thiên y có đỡ ấm ức hơn không ba?
– Phải mất mấy chục năm sau mới giải thích được [mà].
– Ồ ._. Thế rồi làm sao ba chấp nhận thực tế để đi làm công việc hiện tại?
– Khi vào năm 3 thì [ba] đã chấp nhận cho nghề mới vì được gần nước (dụng thần thủy*) nhưng mỗi lần đi vào bệnh viện thì bệnh cũ tái phát.
– Cảm giác đó chắc là không dễ chịu [ba] nhỉ.
– Đúng đó con. Nhưng ba không đủ bản lĩnh để đeo đuổi ước mơ, nhưng giờ gặp lại bạn ba đamg làm bác sĩ, [các bạn lại] nói là ba hên, hề hề. Cũng tại cái bát tự*.
– Haiz, kết quả là bây giờ không làm bác sĩ mà ở gần hàng xóm [là] bác sĩ, rồi làm bác sĩ tâm lý cho con cũng được ba.
– [Cười hề hề]
– Tập trung quá vào mình có phải là điều tốt không ba?
– Tập trung để làm cho mình thực sự hạnh phúc là tốt chứ con.
– Nhưng mình cũng sống với người khác mà?
– Khi con hạnh phúc và bình an con sẽ có cơ hội sống cùng người khác tốt hơn.
– Trời ơi cảm động quá may có ba nhắc lại mấy cái này. Vậy mà sao con lại quên mất 😞 giá mà thế gian này ai cũng có sự chuẩn bị tốt cho chính mình thì người ta đã không làm khổ nhau.
– Ba học ít những được cái nhớ dai.
– Làm người vui mà khó ghê.
– Chứ sao dễ được.
– Lý thuyết thâu, còn thực hành kìa [ba] :<
– Thực hành khó vô cùng.

(Sau đó thì hai cha con nói chuyện ở nhà rồi đi ngủ, mình trích đến đây thôi).
Chú thích: *Sư ông: Thầy Thích Nhất Hạnh. *Thiên y, dụng thần: một số thuật ngữ khi xem bát tự.
16/04/2017 – Bờm

“Add color to your life” – hãy tô màu cho đời sống của bạn

 

Rằng:

Trong hình là một góc của làng cầu vồng (Rainbow Village – Tiếng Hoa: 彩虹眷村) ở thành phố Đài Trung. Nói là “ngôi làng” chứ thực ra không gian này khá nhỏ, bạn đi dạo tầm 10 phút là hết rồi. Làng cầu vồng là một trong những làng cho cựu chiến binh Quốc dân đảng ở Đài Loan (những năm 1950s), những ngôi làng này đa phần nhỏ, và hay “được” trưng dụng để xây các công trình khác. Nhìn thấy ngôi làng của mình có nguy cơ bị thay thế bằng tòa nhà cao tầng nào đó, cụ ông họ Hoàng đã vẽ các họa tiết rực rỡ và vui nhộn này lên nhà của mình, sau đó thì vẽ hết khu vực xung quanh nhà ông.

Một sinh viên của trường Đại học gần đó phát hiện ra làng Cầu Vồng và nhờ sự lan tỏa, ngôi làng trở nên nổi tiếng, bây giờ nó là một trong những điểm đến cho khách du lịch nếu có dịp ghé Đài Trung. Cũng nhờ vậy mà chính phủ Đài Loan đã tạm thời không giải tỏa khu đất của làng, ngôi làng “sống” đến bây giờ nhờ những nét vẽ của một người chưa từng học vẽ.

Tựa đề của bài mình mượn từ mấy tấm bưu thiếp lưu niệm bạn có thể mua tại làng cầu vồng, cụ ông họ Hoàng ngồi tại nơi bán để bạn giao lưu luôn đó.

09/04/2017 – Bờm

chợ đêm ở Đài Loan

 

Rằng:

  1. Hình này mình chụp chợ đêm Lục Hòa (六合- Liuhe) ở thành phố Cao Hùng. Chợ đêm này họp trên một con đường lớn, hai bên là các hàng quán bán đồ ăn, quà lưu niệm; đi thêm một đoạn nữa sẽ thấy cảnh nhà nhà ngồi ăn giữa đường, rất chi là náo nhiệt. Vốn dĩ mình không thích đến những nơi đông đúc, nhưng chợ đêm là một nơi đáng để du khảo nếu bạn du lịch Đài Loan: vừa có đồ ăn bỏ bụng lại vừa có dịp luyện tập khả năng “bóc tách” văn hóa từ những khu chợ này. Ví dụ nha, mình để ý chợ đêm Lục Hòa này có quy mô lớn thể hiện qua con đường họp chợ, một số bảng hiệu có ghi chữ giản thể (người Đài viết chữ phồn thể); mình ngờ ngợ đoán chợ này có lẽ được thành lập để thu hút khách du lịch, mà chủ yếu là khách đến từ Đại Lục. Sau đấy bạn mình (người Cao Hùng) chia sẻ người bản địa ít khi đi Lục Hòa vì chợ đó là chợ “du lịch”, nếu muốn biết chợ bản địa thì nên đến 瑞豐 (Thụy Phong – Ruifang), một ngôi chợ nhỏ hơn cách đó tầm 4km.
  2. Một người Canada từng nói với mình ông thích châu Á bởi sự hỗn loạn [chaos] một cách đáng yêu của nó, có gì đó náo nhiệt mà ông không tìm được ở nước mình. Mình nghĩ chợ đêm Đài Loan có thể giải thích cho bạn cảm giác đó: không gian không quá lớn mà cơ man các loại hàng quán bày bán – đồ ăn vặt, đồ ăn no, quần áo, phụ kiện, thậm chí trà và nước hoa. Chợ đêm còn là nơi đến để chơi với các gian trò chơi, đến để làm đẹp hoặc đến để massage nữa – giữa chợ, thiệt, giữa chợ.
  3. Mình hỏi một người bạn tại sao ở Đài Loan thành phố nào cũng có chợ đêm. Bạn mình đặt ra giả thiết: có thể do ảnh hưởng của người Nhật, mỗi khi các miếu chùa có sự kiện, kế bên đều có chợ đêm để mọi người đến ăn uống và chơi đùa. Nhưng khác với người Nhật họp chợ đêm trong dịp lễ thì người Đài Loan ngày nào cũng có hội. Mình liên tưởng đến “lễ” và “hội” của người Việt, nhưng sẽ nói ở một dịp khác. Có lẽ chức năng đầu tiên của chợ đêm là giải trí – cho người ta một địa điểm để đi chơi – dĩ nhiên một cách công cộng. Dù sao thì vui vẻ cũng là một nhiệm vụ quan trọng mà.
  4. Ở chợ đêm cái gì cũng tiện lợi, dễ mua, dễ bán, dễ mang đi; những món ăn cầu kỳ nhất cũng có phiên bản “chợ hóa” và mình tập quan sát sát điều này để tìm ra giới hạn tối thiểu của các sản phẩm này. Vì tính nhanh gọn đơn giản nên mình để ý đa phần các món ăn là đồ chiên xào, tuy nhiên vẫn có các món phải nấu nhiều công đoạn hơn và các món này đều đã được giản lược hóa.Trong chừng mực nào thì người ta chấp nhận một món ăn/ sản phẩm được bán ở chợ đêm mà người mua thừa biết là nó đã được đơn giản hóa nhiều so với phiên bản gốc. Các sản phẩm bình dân như quần áo, giày dép, nước hoa cũng vậy; ở chợ đêm bạn có thể quan sát được điều này và đoán được các xu hướng của người bản địa, khả năng chấp nhận của họ dành cho sản phẩm đến mức nào.
  5. Ở chợ đêm Đài Loan thi thoảng bạn sẽ gặp người nước ngoài buôn bán, có thể là món ăn của quê hương họ, có thể là quần áo, có thể là bất cứ điều gì. Đài Loan có thể xem là một quốc gia châu Á đang có chiều hướng tiếp nhận di dân, những hiện tượng kể trên cũng là một dấu hiệu cho sự hòa nhập của các nhóm người khi đến đảo quốc. Bạn cũng có thể nếm thử các món ăn để cảm nhận sự giao lưu của văn hóa khi chúng bắt gặp nhau. Bánh mì Việt Nam ở Đài Loan chẳng hạn.
  6. Mình còn quan sát các sản phẩm ở chợ đêm để đoán những mặt hàng kinh tế nổi trội ở mỗi vùng nữa. Chẳng hạn chợ đêm ở Cao Hùng và Đài Nam có rất nhiều hải sản và trái cây nhiệt đới – càng đi về phía Nam thì trái cây càng nhiều, còn hai thành phố mình vừa nhắc đến là hai thành phố cảng lớn của Đài Loan. Chợ đêm Đài Bắc có nhiều quần áo và nhiều gian hàng trò chơi, chợ đêm Đài Trung có nhiều quán trà sữa.

Vậy đó, nếu đi Đài Loan ít nhất hãy ghé 1 chợ đêm để thử cảm giác chen chúc nhau trong dòng người đi chợ, nghe tiếng rao lanh lảnh của các quán, nhìn ngắm sự hỗn loạn một cách dễ thương của châu Á nhé.

07/04/2017 – Bờm

ta có thể đã rất khác? | freewriting

Rằng:
1. Hôm qua tự dưng mình nghĩ hình như trở thành một ai đó/ một thứ gì đó chưa hẳn đã là lựa chọn tự do của mỗi người. Nếu mình sinh ra ở nơi nào đó khác mà nơi ấy không nói tiếng Việt chẳng hạn, hoặc giả mình được nuôi lớn bởi những món ăn rất khác, nghe những thanh âm khác thì mình có “mình” của bây giờ không? Mình sẽ vẫn thích châu Á hay Đông Bắc Á chứ? Mình sẽ vẫn học tranh học cầm? Mình không biết, thiệt, có lẽ là không.
Và như thầy giáo mình hay nói: “Chúng ta không thể biết những thứ mà ta không biết”.
2. Ba mình, một người sinh ra từ làng, đã cố gắng hết sức để đưa cả gia đình vào thành phố lớn sinh sống với niềm tin mình sẽ có những cơ hội tốt hơn. Mình nghĩ, Sài Gòn, hay những thành phố “lớn” hơn các thành phố khác ở chỗ số lượng các sự lựa chọn phong phú hơn: mình đã thấy, nghe, học và thử nhiều điều khác nhau. Nếu mình không biết ngoài A ra còn có lựa chọn B, C, D, E thì mình có thể không phải là “Bờm” của trang này rồi.
3. Những lựa chọn đến từ đâu trong sự hiểu biết và mối quan hệ của mỗi người nhỉ? Đó có thể là gia đình, văn hóa, những người bạn, hoặc đôi khi tình cờ là người lạ chỉ cùng ta hội ngộ trong vài giây phút. Thành ra mình nghĩ lựa chọn vốn dĩ là có giới hạn. Đi nhiều, được thấy nhiều thứ chính là làm phong phú số lượng lựa chọn lên. Cơ mà chọn cái gì lại là… câu chuyện khác.
4. Thí dụ bây giờ mình không là mình bây giờ mà mình làm việc khác, những lựa chọn khả dĩ trong quá khứ, thì thứ gì mới thực sự là “mình” (-self)? Mình nghĩ cái self đó chính là đứa đang quan sát và viết lại những dòng này và như vậy trở thành cái gì, làm cái gì chỉ đều là những vai diễn của cuộc sống này. Đời sống là điệu múa, con người là vũ công, nhưng dù sao cũng đã lên sân khấu rồi nên phải thể hiện hết mình. Miễn là mình vẫn nhận thức được mình đang làm việc đó, nhận thức được sự giới hạn, nhận thức được có một self đang quan sát những gì mình làm.
* Câu hỏi “nếu không làm những gì bạn đang làm của hiện tại, thì bạn sẽ làm gì?” cũng là một câu hỏi mà nhóm The School of Life gợi ý cho các bạn muốn lựa chọn hoặc có ý định chuyển đổi công việc 🙂
Viết ngày 03/04/2017 – Bờm