chuyện một người Đài Loan tự học đàn bầu

Rằng:

1. Người trong hình là chú Đới, một người Đài Loan “chánh hiệu”, mình gặp chú lần đầu tiên ở đường gốm Oanh Ca: khi ấy chú đang biểu diễn đàn bầu. Chú Đới không biết một chữ tiếng Việt, đến cả nhạc cụ tên “đàn bầu” chú cũng chẳng biết mà gọi là “độc huyền cầm” (theo Hán văn), nhưng chú đã tự học đàn bầu 20 năm nay, đi biểu diễn tầm 3-4 năm. Lúc trước mình đã đăng video quay chú chơi “cây trúc xinh” kèm mấy dòng giới thiệu, sau này mình lại có dịp đến nhà hỏi chuyện mới biết hành trình tự học của chú rất đáng nể phục nên viết lại để chia sẻ cùng cả nhà.

2. Chú Đới vốn là một thầy giáo dạy nhạc cổ truyền Trung Hoa, 20 năm trước một cô gái Việt Nam đã giới thiệu cho chú về cây đàn bầu qua một đĩa CD mà cô ấy mang theo. Vừa nghe tiếng đàn bầu trong CD chú đã phải lòng âm thanh của “độc huyền cầm” và quyết tâm học tự học loại nhạc khí ấy. Tài liệu về âm nhạc VN chưa có nhiều bản dịch tiếng Hoa, chú xem đi xe lại CD để mô phỏng theo động tác tay của các nghệ sĩ, chú xem cả clip các bạn nhỏ tập đàn bầu vì các bạn ấy tập chậm dễ quan sát động tác tay. Chú xem CD kia nhiều đến nỗi nghe phiên bản nào của “lưu thủy kim tiền” cũng sẽ nhận ra, thuộc từng cảnh quay trong CD, nhớ từng chi tiết nhỏ của nghệ sĩ lúc biểu diễn.

3. 20 năm học không có thầy hướng dẫn, chú tự nghiên cứu, tự thử nghiệm, tự đúng tự sai rồi tự chiêm nghiệm. Nhà của chú có 4-5 cây đàn bầu, loại cơ bản có, loại tháo lắp có, loại làm bằng đốt tre cũng có: tất cả là do chú thử tiếng loại nào hay hơn. Chú thân chinh sang Việt Nam mua đàn nhưng không quen biết người “trong giới” để giới thiệu, chú lên mạng đặt mua (website Trung Quốc) thì lại gặp trúng đàn không chất lượng. Sau đàn là đến bộ khuếch đại âm thanh chú cũng thử qua nhiều loại. Chú mua loa nhỏ loa lớn để thử xem loa nào đi với đàn bầu sẽ phù hợp nhất. Sau nhiều năm mày mò như vậy thì chú đã có thể đàn ra được tiếng trầm bổng của đàn bầu, cũng đủ tự tin để đi biểu diễn. Chú nói biểu diễn ở đâu cũng đông người đến xem vì nhạc cụ… lạ quá; người Việt thấy thì mừng rỡ đứng lại cùng hát với chú, người khác thì say sưa nhìn một sợi dây căng mình hát đủ loại nhạc. Chú chơi nhiều nhất là nhạc Hoa, các bài dân ca Đài Loan, một số bản nhạc Việt.

Mình khen chú giỏi quá, một người nước ngoài nửa chữ tiếng Việt bẻ đôi không biết vậy mà chơi được đàn bầu – quốc bảo của Việt Nam.
Chú nói “Bởi vì chú quá yêu thích nhạc cụ này, và làm cái gì cũng vậy, có tâm thì sẽ thành”.

Tuy nhiên tiếng đàn bầu của chú có một vấn đề mà đây cũng là nổi khổ tâm của chú 20 năm nay: tiếng đàn của chú nếu dùng để chơi nhạc Hoa hoặc các bài dân ca Đài Loan thì nghe rất hay và có sức thu hút; nhưng chú chơi dân ca Việt Nam lại không có được cái trầm bổng vẹn tròn “như tiếng đàn của các nghệ sĩ trên mạng” – chú nói. Chú kể “Hai mươi năm nay chú chỉ mong có duyên được gặp một vị thầy hiểu biết về đàn bầu chỉ để hỏi một câu thôi ‘Vì sao tiếng đàn của tôi chưa hay?’, chờ lâu lắm rồi…”. Nghe chú nói câu này mà tự dưng mình cảm động ghê gớm, tưởng như có thể nắm được cái gọi là “có tâm” của chú. Chú còn đùa “đàn bầu là vợ của chú”.

4. Mình mang trăn trở của chú kể cho cô mình nghe, sau khi xem video chú đàn, cô đã trả lời: “Chú tự học mà đàn được như vậy là quá tốt , tuy nhiên con nói Chú phải tập rung chú hoàn toàn chưa rung và mổ gì hết (nhạc Việt Nam mình không có mầy chi tiết nầy đàn nghe sẽ không thành công giống như Chú đàn vậy…”. Ai đó đã nói với mình từ 1 lên 8 thì không khó, nhưng để từ 8 lên 10 lại là câu chuyện không đơn giản. Tiếng đàn bầu vốn đã hay, đàn cho ra tiếng rồi chơi nhạc Hoa thì không thành vấn đề, nhưng để chơi ra được cái “hơi” Việt Nam thì chú Đới thiếu cái rung cái mổ, mà hồn của nhạc cổ truyền Việt lại nằm ở những điểm vi tế ấy. Rung, mổ hay vuốt rất khó mà nhìn thấy, vì động tác tay rất linh hoạt, nhanh nhẹn. Tuy tinh tế là vậy nhưng chỉ cần nghe thanh âm cất lên là ta có thể nhận xét được tiếng đàn “tới” hay “chưa tới”, tròn vẹn hay chưa, đủ hay chưa.

5. Dẫu sao thì câu chuyện một người không biết tiếng Việt nhưng tự học đàn bầu khiến mình có nhiều suy tưởng. Hy vọng thời gian ở Đài Loan này mình có thể cùng với chú tập đàn bầu, giúp chú trả lời câu hỏi của 20 năm nay. Mình nghĩ ở nơi đâu cũng có những người thiệt lạ – họ yêu quý văn hóa của một nơi chốn khác và họ chính là những chiếc cầu nối cho văn hóa (như chú Đới là cầu nối cho văn hóa Việt – Đài chẳng hạn). Cũng chính những con người ấy sẽ là vốn văn hóa “sống” để đời sống này đa dạng hơn, người Đài Loan có thêm một sự lựa chọn khi chơi dân ca. Bởi xét đến cùng văn hóa cũng là lựa chọn, mình cứ làm thiệt tốt phần việc của mình (như chiếc CD mà cô người Việt mang theo) thì nó sẽ đến được với người “có tâm”.

Bờm – 19/04/2017

Link video mình đã đăng: https://www.facebook.com/lucphamquynhnhi/videos/vb.100001333980465/1254323464622108/?type=3&theater

Advertisements

“Add color to your life” – hãy tô màu cho đời sống của bạn

 

Rằng:

Trong hình là một góc của làng cầu vồng (Rainbow Village – Tiếng Hoa: 彩虹眷村) ở thành phố Đài Trung. Nói là “ngôi làng” chứ thực ra không gian này khá nhỏ, bạn đi dạo tầm 10 phút là hết rồi. Làng cầu vồng là một trong những làng cho cựu chiến binh Quốc dân đảng ở Đài Loan (những năm 1950s), những ngôi làng này đa phần nhỏ, và hay “được” trưng dụng để xây các công trình khác. Nhìn thấy ngôi làng của mình có nguy cơ bị thay thế bằng tòa nhà cao tầng nào đó, cụ ông họ Hoàng đã vẽ các họa tiết rực rỡ và vui nhộn này lên nhà của mình, sau đó thì vẽ hết khu vực xung quanh nhà ông.

Một sinh viên của trường Đại học gần đó phát hiện ra làng Cầu Vồng và nhờ sự lan tỏa, ngôi làng trở nên nổi tiếng, bây giờ nó là một trong những điểm đến cho khách du lịch nếu có dịp ghé Đài Trung. Cũng nhờ vậy mà chính phủ Đài Loan đã tạm thời không giải tỏa khu đất của làng, ngôi làng “sống” đến bây giờ nhờ những nét vẽ của một người chưa từng học vẽ.

Tựa đề của bài mình mượn từ mấy tấm bưu thiếp lưu niệm bạn có thể mua tại làng cầu vồng, cụ ông họ Hoàng ngồi tại nơi bán để bạn giao lưu luôn đó.

09/04/2017 – Bờm

chợ đêm ở Đài Loan

 

Rằng:

  1. Hình này mình chụp chợ đêm Lục Hòa (六合- Liuhe) ở thành phố Cao Hùng. Chợ đêm này họp trên một con đường lớn, hai bên là các hàng quán bán đồ ăn, quà lưu niệm; đi thêm một đoạn nữa sẽ thấy cảnh nhà nhà ngồi ăn giữa đường, rất chi là náo nhiệt. Vốn dĩ mình không thích đến những nơi đông đúc, nhưng chợ đêm là một nơi đáng để du khảo nếu bạn du lịch Đài Loan: vừa có đồ ăn bỏ bụng lại vừa có dịp luyện tập khả năng “bóc tách” văn hóa từ những khu chợ này. Ví dụ nha, mình để ý chợ đêm Lục Hòa này có quy mô lớn thể hiện qua con đường họp chợ, một số bảng hiệu có ghi chữ giản thể (người Đài viết chữ phồn thể); mình ngờ ngợ đoán chợ này có lẽ được thành lập để thu hút khách du lịch, mà chủ yếu là khách đến từ Đại Lục. Sau đấy bạn mình (người Cao Hùng) chia sẻ người bản địa ít khi đi Lục Hòa vì chợ đó là chợ “du lịch”, nếu muốn biết chợ bản địa thì nên đến 瑞豐 (Thụy Phong – Ruifang), một ngôi chợ nhỏ hơn cách đó tầm 4km.
  2. Một người Canada từng nói với mình ông thích châu Á bởi sự hỗn loạn [chaos] một cách đáng yêu của nó, có gì đó náo nhiệt mà ông không tìm được ở nước mình. Mình nghĩ chợ đêm Đài Loan có thể giải thích cho bạn cảm giác đó: không gian không quá lớn mà cơ man các loại hàng quán bày bán – đồ ăn vặt, đồ ăn no, quần áo, phụ kiện, thậm chí trà và nước hoa. Chợ đêm còn là nơi đến để chơi với các gian trò chơi, đến để làm đẹp hoặc đến để massage nữa – giữa chợ, thiệt, giữa chợ.
  3. Mình hỏi một người bạn tại sao ở Đài Loan thành phố nào cũng có chợ đêm. Bạn mình đặt ra giả thiết: có thể do ảnh hưởng của người Nhật, mỗi khi các miếu chùa có sự kiện, kế bên đều có chợ đêm để mọi người đến ăn uống và chơi đùa. Nhưng khác với người Nhật họp chợ đêm trong dịp lễ thì người Đài Loan ngày nào cũng có hội. Mình liên tưởng đến “lễ” và “hội” của người Việt, nhưng sẽ nói ở một dịp khác. Có lẽ chức năng đầu tiên của chợ đêm là giải trí – cho người ta một địa điểm để đi chơi – dĩ nhiên một cách công cộng. Dù sao thì vui vẻ cũng là một nhiệm vụ quan trọng mà.
  4. Ở chợ đêm cái gì cũng tiện lợi, dễ mua, dễ bán, dễ mang đi; những món ăn cầu kỳ nhất cũng có phiên bản “chợ hóa” và mình tập quan sát sát điều này để tìm ra giới hạn tối thiểu của các sản phẩm này. Vì tính nhanh gọn đơn giản nên mình để ý đa phần các món ăn là đồ chiên xào, tuy nhiên vẫn có các món phải nấu nhiều công đoạn hơn và các món này đều đã được giản lược hóa.Trong chừng mực nào thì người ta chấp nhận một món ăn/ sản phẩm được bán ở chợ đêm mà người mua thừa biết là nó đã được đơn giản hóa nhiều so với phiên bản gốc. Các sản phẩm bình dân như quần áo, giày dép, nước hoa cũng vậy; ở chợ đêm bạn có thể quan sát được điều này và đoán được các xu hướng của người bản địa, khả năng chấp nhận của họ dành cho sản phẩm đến mức nào.
  5. Ở chợ đêm Đài Loan thi thoảng bạn sẽ gặp người nước ngoài buôn bán, có thể là món ăn của quê hương họ, có thể là quần áo, có thể là bất cứ điều gì. Đài Loan có thể xem là một quốc gia châu Á đang có chiều hướng tiếp nhận di dân, những hiện tượng kể trên cũng là một dấu hiệu cho sự hòa nhập của các nhóm người khi đến đảo quốc. Bạn cũng có thể nếm thử các món ăn để cảm nhận sự giao lưu của văn hóa khi chúng bắt gặp nhau. Bánh mì Việt Nam ở Đài Loan chẳng hạn.
  6. Mình còn quan sát các sản phẩm ở chợ đêm để đoán những mặt hàng kinh tế nổi trội ở mỗi vùng nữa. Chẳng hạn chợ đêm ở Cao Hùng và Đài Nam có rất nhiều hải sản và trái cây nhiệt đới – càng đi về phía Nam thì trái cây càng nhiều, còn hai thành phố mình vừa nhắc đến là hai thành phố cảng lớn của Đài Loan. Chợ đêm Đài Bắc có nhiều quần áo và nhiều gian hàng trò chơi, chợ đêm Đài Trung có nhiều quán trà sữa.

Vậy đó, nếu đi Đài Loan ít nhất hãy ghé 1 chợ đêm để thử cảm giác chen chúc nhau trong dòng người đi chợ, nghe tiếng rao lanh lảnh của các quán, nhìn ngắm sự hỗn loạn một cách dễ thương của châu Á nhé.

07/04/2017 – Bờm

nhà kho thì làm gì?  

20170402_104558.jpg

Rằng:

  1. Trong hình là một góc ở PIER 2 ART, không gian nghệ thuật đương đại và tích hợp giải trí ở thành phố Cao Hùng (Đài Loan). Vốn dĩ nơi đây là bãi các nhà kho chứa hàng xây năm 1973, kế bên một bến cảng và có cả đường ray xe lửa nữa. Sau này khi các nhà kho không dùng nữa vì cảng dời đi nơi khác, các nghệ sĩ Đài Loan đã đề nghị thành phố Cao Hùng biến nhà kho thành nơi trưng bày nghệ thuật, đặc biệt là các tác phẩm của nghệ sĩ trẻ, và chúng ta có PIER 2 ART như bây giờ. (P2A).
  2. Ở P2A bạn có thể mua vé tham quan (giá 150 Đài tệ) để xem tất cả các triển lãm trong các nhà kho, cũng có thể ghé xem các cửa hàng bán đồ thủ công ở đây (cũng do các nghệ nhân – nghệ sĩ trẻ thực hiện), đi dạo dọc cảng biển ngắm những chiếc tàu to, lượn các gian hàng flea market bắt đầu từ 1h chiều trở đi, hoặc đơn giản là đến để chụp hình vì ở P2A có nhiều góc thấy cưng lắm. Dĩ nhiên là bạn phải đi bộ trong khu này nhé, vì từ nhà kho này qua nhà kho khác khá xa đó, cơ mà mình đi bộ ở đây cả ngày không thấy mệt vì P2A có nhiều thứ để ngắm nghía và học hỏi lắm – mình quên cả mệt.
  3. P2A ngày nào cũng đông khách, khách du lịch và cư dân thành phố Cao Hùng, mình không giỏi tính toán nhưng có vẻ doanh thu mỗi ngày có thể xem là cao. Quan trọng hơn, người ta có một chốn để đến chơi, là nơi cho người trẻ hẹn hò, là chỗ cho những ý tưởng khởi nghiệp bắt đầu, là địa điểm để khách tham quan học hỏi văn hóa địa phương. Dĩ nhiên đến bảo tàng xem triển lãm nghệ thuật là một món kinh điển, nhưng cảm giác chui vào những nhà kho còn loang lổ xi măng, lại nhìn ra cảng biển với những chiếc tàu to ơi là to, hay nghe tiếng rao bán nhộn nhịp vẫn có gì đó “hay hay” chứ nhỉ.
  4. Và hình ảnh của Ba Son lại thoáng hiện lên trong mình.

06/04/2017 – Bờm

đất nước củ khoai lang

17240231_428242474187806_7819379685603484827_o.jpg

Rằng:
1. Mấy hôm nay phía Bắc Đài Loan trở lạnh, khoai lang nướng trở thành món khoái khẩu của mình. Khoai lang ở đây vàng um, dẻo và ngọt như mật vậy đó. Hôm qua mình tình cờ đọc brochure của một trang trại khoai lang, ngoài khoai lang nướng các bạn ấy đã chế biến kẹo, trà, cháo ăn liền, súp khoai lang. Mình dự định sẽ đến trang trại ấy tham quan.

2. Bạn mình (người Đài Loan) nói của khoai lang hay được người Đài ví von như chính họ. Lý do là khoai lang dễ trồng, như bạn mình mô tả “chỉ cần thảy ra mặt đất là nó tự mọc rồi”. Củ khoai lang cũng sinh trưởng nhanh, thu hoạch xong có thể làm rất nhiều món với nó, hôm qua mình còn được ăn cháo trắng với khoai lang luộc đó. Bạn mình nói thêm ngoài củ khoai thì lá của cây khoai lang vẫn có thể ăn được, nói chung không bỏ miếng nào mà giá thành lại rất bình dân. Có lần một bạn cùng lớp vẽ bản đồ Đài Loan cho mình xem, bạn ấy hóm hỉnh nói “nè nè nhìn thử xem Đài Loan có giống củ khoai lang không”. Sau này mình hay nghe các quảng cáo du lịch ví Đài giống chiếc lá, nhưng có lẽ mình thích củ khoai tròn tròn hơn.

3. Bạn mình kể thêm những năm gần đây chính phủ Đài Loan hỗ trợ công dân nữ gặp hoàn cảnh khó khăn (ly hôn, thất nghiệp,..) bằng cách giúp họ buôn bán khoai lang nướng trên phố. Thành ra món này cực kỳ dễ tìm, bạn ghé chơi nhớ ăn thử nha, dụ lần hai rồi đó.
15/03/2017 – Bờm

mấy quán ăn gần nhà (chuyện ghi ở Đài Loan)

20170216_162443.jpg

Rằng:
Mình đã ở Đài Loan đúng… 3 tuần nhưng mình có cảm giác lâu hơn như vậy, mình nghĩ một phần nguyên nhân cho sự thân thuộc ấy đến từ các 老闆 (chủ quán) gần nhà quá nồng hậu, quá dễ mến. Này nhé:
1. Quán đầu tiên mình ăn là tiệm mì của dì Rau Xanh. Dì là người Đại Lục định cư tại Đài Loan đã lâu, dì nói tiếng Anh với khách. Quán của dì lấy rau từ một lão nông địa phương canh tác theo kiểu truyền thống, dì nói mơi mốt mình muốn thì dì chở đi đến đó chơi với lão nông. “Hãy tin vào khả năng lái xe máy của dì, dì có mũ bảo hiểm nữa, đừng lo”, dì nói vậy khi mình hỏi lại có thật là dì cho mình đi cùng đến vườn không. Quán của dì bán mì kiểu như udon, không có món chay nên lần nào ăn ở đây dì cũng giúp mình đặt phần “đặc biệt” không có trong menu. Đồng nghiệp của dì Rau Xanh là cô Rong Biển. Cô ít khi nói chuyện vì tập trung làm việc, nhưng cô nhớ nếp ăn của khách. Có lần mình ăn mì chừa lại mấy cọng rong biển, đến lần khác quay lại vẫn gọi đúng món đó, cô Rong Biển nhìn mình hỏi “Con không thích rong biển phải hông, để cô cho ít lại, lần trước cô để ý thấy con không dùng rong biển”. Mình hay ngồi ở quầy ngay bếp của quán để ăn, vừa ăn vừa nhìn dì và cô nấu mì, lúc cô Rong Biển nói vậy tự dưng mình cảm giác như… ở nhà.
2. Chịu khó đi xa một chút mình tìm được một quán thuần chay có cơm gạo lứt hoặc mì. Bác chủ quán ở đây kiên nhẫn với mình lắm. Mình nói được tiếng Hoa nhưng lại chưa đọc được nhiều chữ để gọi món, lần nào cũng nhờ bác giải thích, mà không lần nào bác tỏ vẻ phiền phức. Hôm qua mình đến đúng lúc bác đang ăn tối, thấy mình bác lật đật đứng dậy để chạy lại giúp gọi món vì bác biết chồng bác chưa bao giờ nói chuyện với mình. Mình để ý đa số các quán ở gần nhà mình, đi ăn đến lần thứ hai là chủ quán sẽ nhớ mặt, quá ba lần thì họ thuộc luôn nếp ăn của khách.
3. Buổi sáng mình thường có ba lựa chọn: bánh hành với trứng, sandwich hoặc một xe đồ chay của bác Tròn Tròn. Bác Tròn Tròn là người ăn chay, ăn từ lâu lắm rồi không đếm bao nhiêu năm luôn, xe đồ ăn của bác có xôi, miến và mì sợi dày. Bác nói tiếng Hoa hơi khó nghe nên muốn ăn gì bác bảo mình chạy vào chỗ bác dòm thức ăn rồi chỉ. Có đợt trường mình cho nghỉ hơn tuần, mình dậy trễ nên không gặp bác, đến hôm đi học lại chạy đến mua hộp miến, bác cười tươi rói “Đi đâu mấy bữa nay vậy nhỏ, nay nhìn thấy con bác vui quá, ăn gì, vô đây. Trời ơi 11 giờ mới ra thì làm sao thấy tui, tui bán tới 9 giờ là hết rồi nghe hông”.
4. Gần xe đồ chay của bác Tròn Tròn là xe bánh hành trứng của một cặp vợ chồng. Hai người này hào sảng lắm, hôm nào không ăn bánh hành của họ thì mình vẫn mua nước đậu nành. Lần nào mình cũng hỏi “cô chú ơi còn nước đậu không?”, họ sẽ đứng dậy, dùng chất giọng dày ấm nói thiệt to “cóoooooo” rồi rót cho mình một ly sữa nóng thiệt đầy. Mình không dùng túi nylon mà tự cầm, cô chú bối rối cứ hỏi đi hỏi lại “được không đó để cho cái bịch cầm cho dễ nè, sao mà tốt quá không dùng bịch nylon hả, hôm nay mưa đó thôi cầm cái bịch đi nha…”. Riết thành quen, hôm nào không uống đậu nành hoặc ăn bánh ở đó cứ thấy thiếu thiếu.
5. Gần xe bánh hành trứng có tiệm Sanwich, tiếng Hoa gọi là “san-ming-zi” nên mình đặt tên cho bác chủ quán là cô Tam Minh luôn vậy. Mình đến ăn một lần, gọi phần sandwich không thịt cùng với nước đậu nành; lần thứ hai mình đến cô thấy mặt đã hỏi ngay “hôm nay ăn sandwich với đậu nành nóng không ống hút phải hông”. Lần thứ ba mình đến thì cô nhìn mình với vẻ lo lắng “con ơi bữa nay hết đậu nành nóng rồi, chỉ có đậu nành lạnh thôi, mà lạnh xíu xíu à”. Gần tiệm sandwich có tiệm đậu hũ của hai vợ chồng cũng dễ thương lắm, khách nào ăn xong đi ra họ cũng nói vọng theo “Hoan nghênh quý khách lần sau lại đến nhé”. Mình nghĩ: “hưởng” sự dễ thương của mấy cô chú thôi cũng đủ no rồi.
6. Đi đâu mình cũng thích chui vào những quán ăn địa phương như vậy, nơi khách hàng không chỉ được giúp đỡ với món ăn, thức uống mà còn được giao tiếp với chủ quán bằng thứ tình cảm khó tả. Lúc ở Canada, mỗi khi bước vào quán café dạng chuỗi cửa hàng, nhân viên ở đây luôn mỉm cười “Hi, how are you?” hoặc “How was your day?”, nhưng đó không hẳn là câu hỏi, đó là những gì nhân viên được huấn luyện để chào hỏi khác; thành thử mình cảm giác thân thiện nhưng cứ xa xa. Và đó cũng có lẽ là lý do mình không thích những nơi quá “máy móc”, ý mình là có quy trình để phục vụ/ chăm sóc khách hàng hoặc quá “sòng phẳng” – trả tiền rồi thôi. Mình thích ngồi ăn và kể chuyện cho các dì nghe hoặc các cô than với mình củ cải lên giá chẳng hạn. Thành ra tô mì chưa chắc đã ngon bằng một thương hiệu hảo hạng nhưng hương vị của nó thì đậm đà phải biết.
Hình: tô mì của dì Rau Xanh.
10/03/2017 – Bờm

khí tác sơn hà

Rằng:
1. “Khí tác sơn hà”, mình đã lẩm nhẩm đọc như vậy khi nhìn thấy bức hoành phi này và hình như đây là bức hoành phi đầu tiên viết chữ Hán mà mình đọc trọn vẹn được nội dung của nó. Bác bảo vệ của di tích đứng gần đó đã ồ lên ngạc nhiên, tỏ vẻ thích thú “bạn trẻ này biết đọc chữ này nữa à, hay thế”. Thiệt ra mình chẳng giỏi đến mức vậy đâu, mình chỉ đọc được vài chữ ít ỏi mà thôi; nhưng cảm giác hiểu được những gì ông bà đời trước viết sao mà rưng rưng đến lạ.

2. Mình vẫn luôn cảm thấy day dứt mỗi khi đối diện với một tài liệu Hán văn của đời trước để lại mà mình chẳng thể hiểu, cảm giác của sự đứt gãy về văn hóa mà mỗi lần nghĩ đến mình lại thấy xót xa. Đó không chỉ là lời hay ý đẹp để lại mà đôi khi có thể là những tài liệu quý giá để chúng ta tham khảo, ứng dụng cho các vấn đề hiện đại. Dĩ nhiên không thể phủ nhận sự tiện lợi của chữ quốc ngữ, nhưng mình vẫn mong sao một ngày nào đó người Việt sẽ “dắt túi” được ít nhất một ngàn chữ Hán mỗi người; đủ để đọc được các bức hoành phi như thế này, đủ để có một chút cảm nhận gì đó với “tổ tiên”. Anh bạn người Hàn kể với mình rằng học sinh THPT ở Hàn Quốc luôn được yêu cần phải học 1500 chữ Hán căn bản để hiểu các từ vựng Hàn ngữ có gốc Hán và học triết lý phương Đông trên những mặt chữ vuông ấy. Nghe anh kể mà mình thèm ơi là thèm.

3. Mình không muốn gợi lại màn tranh luận học hay không học chữ Hán bởi lẽ học hay không học bây giờ thuộc về “sự lựa chọn”. Mình chỉ muốn bày ra ở đây thêm một sự lựa chọn nữa: lựa chọn kết nối với lịch sử, với những người đã đi trước ta, với những di sản mà thế hệ đi trước góp nhặt được. Người ta bảo học thêm một ngôn ngữ là sống thêm một đời sống, còn mình thì chỉ không muốn tự biến mình thành “người nước ngoài” trên chính quê hương mình.
04/02/2017 – Bờm