nhà kho thì làm gì?  

20170402_104558.jpg

Rằng:

  1. Trong hình là một góc ở PIER 2 ART, không gian nghệ thuật đương đại và tích hợp giải trí ở thành phố Cao Hùng (Đài Loan). Vốn dĩ nơi đây là bãi các nhà kho chứa hàng xây năm 1973, kế bên một bến cảng và có cả đường ray xe lửa nữa. Sau này khi các nhà kho không dùng nữa vì cảng dời đi nơi khác, các nghệ sĩ Đài Loan đã đề nghị thành phố Cao Hùng biến nhà kho thành nơi trưng bày nghệ thuật, đặc biệt là các tác phẩm của nghệ sĩ trẻ, và chúng ta có PIER 2 ART như bây giờ. (P2A).
  2. Ở P2A bạn có thể mua vé tham quan (giá 150 Đài tệ) để xem tất cả các triển lãm trong các nhà kho, cũng có thể ghé xem các cửa hàng bán đồ thủ công ở đây (cũng do các nghệ nhân – nghệ sĩ trẻ thực hiện), đi dạo dọc cảng biển ngắm những chiếc tàu to, lượn các gian hàng flea market bắt đầu từ 1h chiều trở đi, hoặc đơn giản là đến để chụp hình vì ở P2A có nhiều góc thấy cưng lắm. Dĩ nhiên là bạn phải đi bộ trong khu này nhé, vì từ nhà kho này qua nhà kho khác khá xa đó, cơ mà mình đi bộ ở đây cả ngày không thấy mệt vì P2A có nhiều thứ để ngắm nghía và học hỏi lắm – mình quên cả mệt.
  3. P2A ngày nào cũng đông khách, khách du lịch và cư dân thành phố Cao Hùng, mình không giỏi tính toán nhưng có vẻ doanh thu mỗi ngày có thể xem là cao. Quan trọng hơn, người ta có một chốn để đến chơi, là nơi cho người trẻ hẹn hò, là chỗ cho những ý tưởng khởi nghiệp bắt đầu, là địa điểm để khách tham quan học hỏi văn hóa địa phương. Dĩ nhiên đến bảo tàng xem triển lãm nghệ thuật là một món kinh điển, nhưng cảm giác chui vào những nhà kho còn loang lổ xi măng, lại nhìn ra cảng biển với những chiếc tàu to ơi là to, hay nghe tiếng rao bán nhộn nhịp vẫn có gì đó “hay hay” chứ nhỉ.
  4. Và hình ảnh của Ba Son lại thoáng hiện lên trong mình.

06/04/2017 – Bờm

Advertisements

một người Đài Loan “bao đồng”

một người Đài Loan “bao đồng”
Rằng:
1. Bữa nọ trong lớp “Môi trường và tự nhiên…”, khách mời của cô giáo đến chia sẻ với tụi mình chuyện người ấy đã đóng góp cho việc bảo vệ môi trường như thế nào. Chị Paying (tên tiếng Anh) là người Đài Loan, học chuyên ngành cơ khí môi trường và câu chuyện của chị xảy ra ở Georgia – đất nước giáp Nga về phía Nam. (Không phải bang Georgia ở Mỹ nghen).
2. Chị Paying ở Georgia nửa năm để thực tập; trong khoảng thời gian đó chị phát hiện rác thải, cụ thể là việc phân loại và tái chế rác thải, là một vấn đề của đất nước này. Ở Đài Loan, chị Paying đã quen với việc khi vứt rác phải phân loại thứ nào là tái chế, thứ nào là rác xử lý kiểu khác; cũng nói thêm Đài Loan là đất nước dẫn đầu châu Á về việc tái chế rác thải (khoảng 50-60%) cũng như ứng dụng những mô hình kinh tế xanh hướng tới phát triển bền vững. Từ nhỏ đến lớn quen với thùng rác chia nhiều ngăn nên chị Paying cảm thấy không quen khi ở Georgia các loại rác chung nhau một thùng; chị cũng bứt rứt khi nhìn thấy những bãi rác lớn mà dựa vào những bài học lịch sử rác của Đài Loan chị biết sức khỏe của người Georgia sẽ nguy hiểm nếu cứ xử lý như vậy. Thế là chị Paying quyết định “hành động”.
3. Chị Paying chỉ có thể nói tiếng Hoa và tiếng Anh, thời điểm ở Georgia chị vẫn đang học tiếng bản địa, cơ bản là vốn liếng của chị không đủ để giao tiếp với người Georgia. Chị Paying không biết nên bắt đầu từ đâu, các bước phải làm gì và liệu ý định “hành động” – xuất phát từ sự bứt rứt do thói quen không được tiếp tục và sự thôi thúc “phải làm gì đó” có khả thi ở “nước ngoài” đối với chị hay không?
4. Thế là chị Paying bình tĩnh lập ra một chiến lược gồm các bước PLAN (Xác định vấn đề thực sự, các thông tin về vấn đề và hướng giải quyết)– DO (thực hiện theo kế hoạch) – CHECK (kiểm tra với chính mình có đang đi đúng hướng hay không) – REVIEW (phản tư lại việc mình đã làm, rút kinh nghiệm). Paying xác định vấn đề của Georgia là không đủ cơ sở vật chất (máy móc) để xử lý rác thải hiện đại như Đài Loan, nhưng quan trọng hơn người Georgia không có thói quen đó và cũng ít người lan tỏa về những hành động này. Thế là chị Paying bắt đầu liên lạc với các tổ chức NGO/ NPO tại Georgia về môi trường; sau đó tìm được một vài “mối” chị khai thác thông tin và thu thập được một số cá nhân/ tổ chức ở Georgia có động tác phân loại và tái chế rác thải. Chị kết nối được với một số doanh nghiệp địa phương, một CLB ở trường Đại học, tổ chức workshops về tái chế/ phân loại rác dưới sự bảo trợ của CLB ấy. Dần dà chị Paying đã tác động đến một số doanh nghiệp, một số bạn trẻ để tái chế giấy nhiều hơn, phân loại rác khi đi đổ, vv. Nhớ rằng chị Paying hoàn toàn là người ngoại quốc đối với Georgia, chị cũng không có sẵn nguồn lực để triển khai kế hoạch ngay mà phải đi tìm người cùng chí hướng; chị đã bắt đầu khi không có gì ngoài sự nhiệt tình.
5. Chuyện của chị Paying làm mình nhớ lại bài báo ngạc nhiên kể về các bạn du khách quốc tế mua tour 10$ ở Hội An để chèo thuyền đi… vớt rác; tương tự như những bài viết về ông Tây nào đó dọn cống ở Việt Nam. Mình đọc rồi mỉm cười vì sự “bao đồng” của các bạn ấy mà thiệt ra là một việc nên làm và báo chí không nên quá ngỡ ngàng như vậy. Con cá bơi trong nước, nước sạch thì cá khỏe; con chim bay trên trời, trời trong thì chim vui; khi mình góp sức cho một cộng đồng (bao gồm thiên nhiên, con người) thì chính mình cũng được hưởng quả ngọt của sự vị tha ấy. Ấy là tâm thế chủ động, nhập cuộc mà mình nghĩ những người hay đi đó đi đây nên có thay vì chỉ ngắm nhìn những địa điểm mình đi qua một cách hời hợt. Dù ở nơi đâu và bất kỳ lúc nào, mỗi người vẫn có thể đóng góp vào sự phát triển cho cộng đồng mà họ tiếp xúc ở thời điểm đó. “Ấy là văn minh đấy thôi” – chị Sếp kết luận.

20170327Peiying Hung Speech poster.jpg
Poster buổi nói chuyện của chị Paying

30/03/2017 – Bờm

thế giới như tôi thấy

Rằng:

  1. Dạo này mình để ý thấy mình ăn mì nhiều hơn cơm, thầy mình nói ở các khu vực phía Bắc của Đông Bắc Á, người ta cũng có xu hướng thích ăn mì, có nhiều năng lượng và ấm hơn so với ăn cơm. Mình cũng thích ăn cay hơn một chút khi ở đây (phía bắc Đài Loan), ở Sài Gòn mình không có thói quen ăn cay này. Buổi sáng mình sẽ uống một tô nước đậu nành nóng (một tô nha, không phải ly), những hôm trời mưa lạnh mình ăn đậu hũ với nước gừng; mình nói nhiều tiếng Hoa hơn, mặc dày hơn một chút. Mình chợt nhận ra mình đang là một “mình” khác, một đời sống khác.
  2. Mình tin là môi trường (tự nhiên, xã hội, văn hóa) có đóng góp vào việc “tạo nên” một “người”. Không khí, nắng mưa, con người, các món ăn, ngôn ngữ,… cứ mỗi lần xê dịch đến một môi trường mới mình lại thêm một lần được sinh ra. Mình sẽ có những sở thích mới, có những suy tưởng mới, hành vi cũng thay đổi đi một chút, và từ đó mình phát hiện ra những khía cạnh khác nơi mình. Hóa ra mình có thể an nhẫn với trời mưa, hóa ra mình có thể khoan dung hơn mình nghĩ, hóa ra mình có thể làm việc này, làm việc kia, hóa ra mình không chỉ có vậy.
  3. Nói vậy không có nghĩa là mình sẽ không còn là mình nữa mỗi khi thay đổi vị trí. Dẫu rằng mình có nhiều “đời sống” nhưng thứ cố định chính là khả năng tỉnh thức để nhìn nhận những đời sống và sự thay đổi của mình. Nói như thế nào nhỉ, giống như mình diễn những vai khác nhau nhưng mình không phải là vai diễn đó, hoặc mình vẫn nhớ là mình đang diễn. Trải nghiệm của vai diễn mang lại cho mình những bài học để sống sâu sắc hơn và mình không đánh mất mình với những vai diễn. Miễn là mình giữ được sự tỉnh táo ấy..
  4. Có một lần mình vô tình thấy chị Tóc Đỏ và một người lạ đứng gần nhau lướt web, họ cùng lên Facebook nhưng nội dung mà họ thấy hoàn toàn khác nhau: họ đứng gần nhau, cùng một không gian địa lý nhưng sống ở hai “thế giới” khác nhau – thế giới như họ thấy, thế giới do chính họ tạo ra bởi họ lựa chọn hoặc big data lựa chọn nội dung mà họ thấy. Mình tự hỏi chị Tóc Đỏ và người lạ kia có ý thức được thế giới mà họ thấy hay không.

Nhân tiện, cũng phải có lý do nào đó trang Bờm này mới xuất hiện trong “thế giới” của bạn đúng không. Nếu bạn đọc đến đây thì mình đang thở nhẹ mỉm cười cho sự “có duyên” của tụi mình đó. Chúc cuối tuần an yên.

25/03/2017 – Bờm

Chuyện giúp đỡ

plane minimal flying paper wallpaper wallpapers miscellaneous ....jpg

Rằng:

  1. Mấy ngày gần đây mình đã từ chối giúp đỡ một số người, vừa có người thương vừa có bạn bè, thậm chí cả người thân. Việc từ chối giúp đỡ ai đó luôn khiến mình khó chịu – di chứng của một thời làm “Yes man” (người luôn đồng ý làm mọi chuyện được nhờ vả); bây giờ mình đã cân bằng hơn giữa “yes” và “no” nhưng đúng là không tránh khỏi cảm giác lòng chùng xuống một chút. Thiệt ra mình có chút buồn lòng vì những người mình từ chối giúp đỡ không phải vì mình không muốn giúp mà vì mình chưa đủ khả năng để giúp: mình chưa đủ giỏi.
  2. Mình quan sát cảm giác khó chịu của mình và tự hỏi lý do “mình chưa đủ giỏi” đó có phải là sự chính đáng hóa do mình tạo ra để vỗ về câu chuyện mình từ chối giúp ai đó? Nếu mình cố gắng hơn một chút thì sao? Nhưng khoan đã, tại sao mình nhất quyết cứ phải giúp cho bằng được người ta nếu như thực sự mình không đủ kỹ năng giúp? Mình đã tự hỏi mình hàng loạt câu hỏi như thế, cho đến khi mình nhớ ra lời thoại của mụ phù thủy trong vở kịch “Into the wood”, “You’re not good, you’re not bad, you’re just nice. I’m not nice, I’m not good, I’m not bad, I’m just right”. (Tạm dịch: Ngươi không tốt, cũng chẳng xấu, ngươi dễ thương. Ta không dễ thương, không tốt cũng không xấu, ta làm đúng). Phải chăng phần lớn sự giúp đỡ của mình dành cho người khác là để chứng tỏ mình “nice” – dễ thương? Mình có thực sự giúp một ai đó chỉ vì giúp hay không hay trong sự giúp đỡ ấy cũng có ý nghĩ thể hiện mình là người tốt, cũng có sự đòi hỏi người ta đền đáp? Rồi mình lại nhớ lời thầy năm xưa “nếu đang giúp một người mà người đó không cần mình nữa hoặc ai đó giỏi hơn mình xuất hiện, mình có sẵn sàng buông tay không hay bản thân mình cũng thích vướng mắc với người đang được giúp?”.
  3. Cứ tạm cho là sự thể hiện “nice” và đòi hỏi ai đó đền đáp của mình rất ít thì cũng không phủ nhận rằng mình chưa đủ giỏi để giúp đỡ. Một người mình thương đang chán nản với đời sống, để giúp người này đòi hỏi kỹ năng về tâm lý trị liệu và nhiều kiến thức khác để hỗ trợ; dĩ nhiên sự lắng nghe, những cuộc chuyện trò là cần thiết để họ an lòng, nhưng để thực sự vượt qua, người ta cần nhiều hơn như vậy. Một người bạn học sai lớp, trình độ của bạn không thể bắt kịp các bạn khác, chỉ có cô giáo mới có thể hỗ trợ hoặc bạn ấy tự chủ động điều chỉnh lớp học, mình đã từ chối làm bài tập nhóm chung với bạn ấy (mình buồn cả buổi chiều, nhưng kết cục mình vẫn từ chối). Hay một người rất thân nhưng người ấy không cho phép mình giúp họ, điều kiện cần không có, mình lại không đủ kỹ năng để tiếp cận, mình đành tạm gác lại…
  4. Thầy mình hay ví trái tim mỗi người có 3 gang, luyện tập cơi nới trái tim đến 4 hay 5 gang chính là để bao dung hơn với tha nhân, cộng với các kỹ năng để có thể giúp đỡ chính mình và người khác. Bởi vậy có những chuyện lên đến 3 gang rưỡi hay 5 gang mà lúc đó tim mình chưa đủ lớn thì mình làm sao đảm đương? Thành ra mình đành ôm cảm giác khó chịu này và tiếp tục luyện tập thêm, cơi nới thêm trái tim vậy. Mình không muốn tỏ ra dễ thương (nice), mình chỉ mong mình làm đúng.

23/03/2017 – Bờm

(lại) freewriting ở ga tàu – “đời đã quen với những kiếp xa nhau”

Rằng:
1. Sáng nay chị Cô Giáo kể mình nghe người Thầy – người bạn lớn của chị sắp rời khỏi thành phố để về chốn cũ, chị Cô Giáo buồn, tiếc nuối và chênh vênh. Chị nói người đi có cả bầu trời chờ đợi họ ở phía trước, chỉ có người ở lại ôm một khoảng trống buồn tênh. Chị làm mình nhớ Nguyễn Ngọc Thuần đã từng viết “Bố tôi vẫn nói, khi một người thương yêu của ta ra đi, cũng giống như chúng ta cắt lìa từng khoảng trời trong trái tim mình. Đó là một khoảng trời rất rộng mà ta hít thở từng ngày. Ta được nuôi sống.” (Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ).

2. Mình nói với chị đi hay ở đều có nỗi chênh vênh như nhau: người ở tập làm quen với sự thiếu vắng, người đi bắt đầu thích nghi với môi trường mới, có khi phải làm lại từ đầu. Lúc mình mới đi học xa nhà, ba hay hỏi thăm mình có ổn không vì ba lo mình sẽ bị trầm cảm khi mà gia đình, bạn bè, những gì quen thuộc mình đã để lại vafleen đường. Dĩ nhiên thời đại này vẫn có thể lên mạng liên lạc nhưng cảm giác ấy… khác lắm. Mình tưởng như khi mình rời khỏi Sài Gòn, nơi ấy đã “hóa thạch” trong mình, và ở vùng đất mới – nơi không ai thân thiết, mình bắt đàu lại.

3. Thành ra đi hay ở cũng chỉ là một điểm nào đó mang tính quyết định, quan trọng là người ta sẽ sống như thế nào với quyết định của mình, sẽ đi như thế nào trên hành trình mà đi – ở mở ra. Người ở có chấp nhận sự xa nhau và tiếp tục đời sống của mình hay không? Người đi có chấp nhận mình đã “hóa thạch” với nơi xưa chốn cũ hay không? Có những lúc mình ngắm mây trôi rồi lẩm nhẩm câu thơ con cóc mình tự làm “Một ngày gió thổi mây bay/ Hạt mưa rơi xuống đất cày nở hoa”. Mưa, mây hay không khí đều là nước cả; nước phiêu lưu qua những hình tước khác nhau và bầu trời lúc nào cũng chấp nhập nước, mình nghĩ chỉ có con người mới thích thở than sao trời đổ mưa, sao mây che mất nắng ấm. Mây bay là bay đi rồi, một người đi là để lại hết quá khứ, hình tướng của họ. Sau này, nếu có cơ hội gặp lại nhau, liệu ta có chấp nhận “hình tướng” mới của người cũ,chấp nhận sự thay đổi của họ? Và người đi có chấp nhận rằng những người ở lại cũng đã thay đổi?

5. Mình nghĩ đến anh mình và Đại Tỷ – những người làm homestay cho khách du lịch đến và đi như lẽ thường tình. Mới gặp nhau đây, cười nói, giao lưu, hết đêm đã thấy họ gói ghém hành lý và ngày tái ngộ là điều ít thấy nhắc đến. Thành ra anh mình luôn duy trì các mối quan hệ ở một mức nồng ấm nhưng không gây vướng mắc, không làm người ta lăn tăn nghĩ ngợi (thậm chí “đau khổ”) vì sự rời đi. Mình nghĩ các mối quan hệ cũng nên như lửa vậy, gần quá sẽ nóng, xa quá sẽ lạnh, vừa đủ thì ấm. Anh mình hay Đại Tỷ chắc đã quen với những kiếp xa nhau, biết rằng từng giây từng phút còn có nhau đây là đáng quý lắm, là nên thương nhau trọn vẹn, đến ngày gió thổi may bay thì… thả cho nó đi.

Vì trong anh đã có những người khách, trong họ cũng đã có hóa thân của anh gieo vàng. Đi đi ở ở – cuối cùng chỉ là sự dịch chuyển vị trí địa lý mà thôi.

Và chẳng phải chính Trịnh dù nghêu ngao “đời đã quen với những kiếp xa nhau” cũng lại có lần hát “em ra đi nơi này vẫn thế, lá vẫn xanh…” đó sao.

Đời sống mà, bình thường thôi.

– viết ở ga tàu Đài Trung ngày 19/03/2017- Bờm

giá mình biết sợ

17264554_426488894363164_4348868132078664397_n.jpg

Rằng:

1. Trong hình là phố cổ Đại Khê (大溪老街) thuộc thành phố Tân Bắc (Xinbei) ở Đài Loan. Đây là thành phố thương nghiệp được xây dưới thời thuộc địa Nhật của Đài Loan. Nơi này từng nổi tiếng với kinh doanh trà và long não. Hôm mình đến phố xá vẫn còn chộn rộn lắm, ngoài mấy cửa hàng bán hàng lưu niệm cho khách du lịch, Đại Khê vẫn còn những khu chợ địa phương và dân bản địa vẫn đến mua bán như thường. Mình nghĩ ngoài mục đích tồn tại cho du lịch, những khu phố cổ vẫn nên “sống” vì chính nó nữa.

2. Cảm giác đi bộ trong những khu phố cổ thật khó tả, vừa đi vừa tưởng tượng nơi này của những ngày xưa người ta đã ăn mặc như thế nào, làm ăn như thế nào, nói chuyện ra làm sao; có lúc mình tưởng như mình là diễn viên trong phim cổ trang vậy đó. Mình nghĩ một thành phố nếu chỉ có những tòa nhà cao tầng hiện đại sẽ khô khan biết mấy; bên cạnh sự phát triển người ta cũng cần những giây phút hoài niệm những điều xưa cũ, cần một khoảnh khắc lắng đọng nào đó, hoặc đơn giản là một nơi đẹp đẽ để chụp ảnh. Đến nơi nào mình cũng tìm những khu phố cổ để đi dạo, chẳng trách mà ở Việt Nam mình yêu nhất Hội An.

3. Ba mình nói người Hoa ít khi sửa nhà vì sợ “mất khí”, cái khí tốt tích tụ giúp người ta làm ăn. Thành thử ra nhà cửa ở Chợ Lớn coi bộ cũ kỹ, các Chinatown trên thế giới cũng vậy, nhưng không ai biết dưới những mái nhà cũ ấy là các “đại gia”. Tình cờ sự “sợ” đó lại giữ được những khu phố cổ như thế này, giá mà người mình cũng biết sợ thì Sài Gòn đã giữ lại được Ba Son, vẫn còn chung cư Eden ở đường Đồng Khởi, và nhiều nơi chốn khác nữa.

Giá mà mình biết sợ…

12/03/2017 – Bờm

đất nước củ khoai lang

17240231_428242474187806_7819379685603484827_o.jpg

Rằng:
1. Mấy hôm nay phía Bắc Đài Loan trở lạnh, khoai lang nướng trở thành món khoái khẩu của mình. Khoai lang ở đây vàng um, dẻo và ngọt như mật vậy đó. Hôm qua mình tình cờ đọc brochure của một trang trại khoai lang, ngoài khoai lang nướng các bạn ấy đã chế biến kẹo, trà, cháo ăn liền, súp khoai lang. Mình dự định sẽ đến trang trại ấy tham quan.

2. Bạn mình (người Đài Loan) nói của khoai lang hay được người Đài ví von như chính họ. Lý do là khoai lang dễ trồng, như bạn mình mô tả “chỉ cần thảy ra mặt đất là nó tự mọc rồi”. Củ khoai lang cũng sinh trưởng nhanh, thu hoạch xong có thể làm rất nhiều món với nó, hôm qua mình còn được ăn cháo trắng với khoai lang luộc đó. Bạn mình nói thêm ngoài củ khoai thì lá của cây khoai lang vẫn có thể ăn được, nói chung không bỏ miếng nào mà giá thành lại rất bình dân. Có lần một bạn cùng lớp vẽ bản đồ Đài Loan cho mình xem, bạn ấy hóm hỉnh nói “nè nè nhìn thử xem Đài Loan có giống củ khoai lang không”. Sau này mình hay nghe các quảng cáo du lịch ví Đài giống chiếc lá, nhưng có lẽ mình thích củ khoai tròn tròn hơn.

3. Bạn mình kể thêm những năm gần đây chính phủ Đài Loan hỗ trợ công dân nữ gặp hoàn cảnh khó khăn (ly hôn, thất nghiệp,..) bằng cách giúp họ buôn bán khoai lang nướng trên phố. Thành ra món này cực kỳ dễ tìm, bạn ghé chơi nhớ ăn thử nha, dụ lần hai rồi đó.
15/03/2017 – Bờm